M5:2859 — هیچ روزی کم نیامد روزیَم / چیست این ترس و غم و دلسوزیَم؟

این بیت نقطهٔ اوج داستان تمثیلی گاوی است که در جزیره‌ای سرسبز زندگی می‌کند. این گاو، که نماد «نفس» انسان است، هر روز تمام علفزار را می‌چرد و فربه می‌شود، اما شب‌هنگام از ترس اینکه فردا چه بخورد، از غصه لاغر و نحیف می‌گردد. این چرخه سال‌هاست که تکرار می‌شود: هر صبح، دشت را پربارتر از دیروز می‌یابد، اما هرگز به این روند اعتماد نمی‌کند.

مولانا از زبان این گاو (و در واقع از زبان هر انسان مضطربی) این پرسش کلیدی را مطرح می‌کند: با اینکه سال‌هاست روزی من بی‌کم‌وکاست رسیده، منشأ این ترس و غم بیهوده چیست؟ این بیت، بی‌اعتمادی و فراموشکاریِ نفس را در برابر لطف و رزاقیتِ بی‌کران خداوند به تصویر می‌کشد. غصه خوردن برای آینده‌ای که هنوز نیامده و نادیده گرفتن تجربه‌های مکرر از عنایت الهی، همان چیزی است که روح انسان را اسیر و فرسوده می‌کند.

پیام عرفانی این بیت، دعوت به «توکل» و زیستن در «حال» است. مولانا انسان را فرامی‌خواند که به جای نگرانی برای آینده (مستقبل)، به گذشته (ماضی) و الطاف مکرری که دیده است بنگرد و دریابد که منبع روزی، لایزال و قابل اعتماد است. این ترس، زاییدهٔ نفس است، نه واقعیتی مبتنی بر تجربه.