อ่าน Daftar 6 การตักเตือนของศาสดา (ขอความสันติสุขจงมีแด่ท่าน) แก่ซิฮ์ดิก (ขออัลลอฮ์ทรงพึงพอใจท่าน) ว่า 'ฉันสั่งให้เจ้าซื้อเขาโดยมีฉันร่วมด้วย ทำไมเจ้าถึงซื้อเขาคนเดียว?' และข้อแก้ตัวของเขา โคลงคู่ 1110

M6:1110 — خویش را یک‌دم برین کوران دهد / تا غریو از کوی کوران بر جهد

خویش را یک‌دم برین کوران دهدتا غریو از کوی کوران بر جهد
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:1110

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: (معشوق ازلی) دمی خویشتن را بر این غافلانِ چشم‌بسته می‌نمایاند (یا خود را به آنان می‌سپارد)، تا مگر فریادی (از بیداری) از کوی این نابینایان (درون‌بینان) برخیزد و آن‌ها را از خواب غفلت برهاند. معنا: خداوند گاهی خود را حتی به غافلان و چشم‌بستگانِ ناآگاه نیز نشان می‌دهد، با این امید که همین تلنگرِ الهی، غریوی از اعماق وجودشان برخیزاند و آن‌ها را از خواب غفلت بیدار کند.

شرح

من این بیت را در سیاق بحث مولانا در مورد تجلی و تجشم الهی می‌خوانم. مولانا پیش از این سخن از «لاغ با خوبان» می‌گوید؛ یعنی خداوند با عزیزانش نوعی شوخی، سر به سر گذاشتن و در واقع معاشقه دارد. بلاها و رنج‌هایی که بر سر این خوبان می‌آید، در واقع نشانهٔ توجه و مهر بیشتر الهی است و راهی برای بیدارتر کردن آنان. اما قصه به اینجا ختم نمی‌شود. گاهی اوقات این توجه و این «خود را دادن» شامل حال «کوران» نیز می‌شود. منظور مولانا از «کوران» کسانی هستند که از حقایق عالم و حضور معشوق غافلند، چشمشان بر حقیقت بسته است و در بی‌خبری به سر می‌برند.

در اینجا مولانا می‌فرماید که خداوند، حتی به این کوران نیز برای دمی خود را می‌نمایاند یا خود را به آنان می‌سپارد. این «خود را دادن» چه بسا از طریق رنجی، یک واقعهٔ غریب یا حتی تلنگری درونی باشد. این رخداد، که از سوی معشوق ازلی است، برای یک هدف والا صورت می‌گیرد: «تا غریو از کوی کوران بر جهد». این «غریو» فریادی است که از سر بیداری، اعتراض، حیرت یا حتی درد برمی‌خیزد. این فریاد نشانهٔ آن است که جرقه‌ای در اعماق روح غافلان زده شده و آن‌ها را از خواب عمیق بی‌خبری بیرون کشیده است. دیگر در سکوت و رخوت نیستند؛ صدایی از آن‌ها بلند شده است. این همان «به شور آوردن» است که در بیت قبل اشاره شد: «نیز کوران را به شور آرد گهی».

اینجا من به روشنی می‌بینم که مولانا چه نگاه امیدبخشی به بیداری انسان‌ها دارد. این تلنگر الهی، هرچند که در ابتدا ممکن است به شکل رنج یا پریشانی خود را نشان دهد، اما در نهایت هدفی جز بیداری و رهایی ندارد. این «غریو» آغاز سفر است، نشانه‌ای که آدمی شنیدن را آغاز کرده است. همچون آن کسی که در خوابی عمیق است و ناگهان صدایی او را برمی‌جهاند و او با فریادی از خواب می‌پرد. این فریاد، گرچه ممکن است از سر آشفتگی باشد، اما در حقیقت دروازهٔ هوشیاری است. این پیامی است که معشوق به عالم می‌فرستد، پیامی برای همه، حتی آنان که به نظر می‌رسد از درک آن ناتوانند. شرط شنیدن، گوش شنوا داشتن است، وگرنه آدمی همچون همان کسی شود که ده‌ها دهل‌زن در اطرافش دهل می‌زنند و او بانگشان را نمی‌شنود و نوازش ریحان را آزار می‌پندارد.

نکات کلیدی

  • حضور الهی نه تنها برای خوبان، بلکه گاهی برای بیداری غافلان (کوران) نیز جلوه می‌کند.
  • رنج و تلنگرهای ناگهانی از سوی معشوق، می‌تواند ابزاری برای به «شور آوردن» و بیدار کردن از خواب غفلت باشد.
  • «غریو» یا فریادی که از ناآگاهان برمی‌خیزد، نشانهٔ آغاز بیداری و پایان سکوت بی‌خبری است.
  • نگاه مولانا به رنج، نگاهی سازنده است؛ رنج‌ها حامل پیامی برای هوشیاری بیشترند.
  • حتی در عمق غفلت، دریچه‌ای برای تجلی و امکان بیداری وجود دارد.

Sources: d6-s23 · 00:16:50 d6-s23 · 00:17:15

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก