อ่าน› Daftar 6› การกลับใจของผู้แสวงหาสมบัติแด่อัลลอฮ์ ตะอาลา หลังจากการแสวงหาอย่างยาวนาน ความอ่อนแอ และความสิ้นหวัง โดยกล่าวว่า “โอ้ ผู้ทรงสำแดงให้ประจักษ์ โปรดเปิดเผยสิ่งที่ซ่อนอยู่นี้ด้วยเถิด”› โคลงคู่ 2308

M6:2308 — از مقامات وحش‌رو زین سپس / هیچ نگریزیم ما با چون تو کس

از مقامات وحش‌رو زین سپسهیچ نگریزیم ما با چون تو کس
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:2308

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: از این پس، ما از عرصه‌های هولناک و وحشت‌انگیز هرگز نمی‌گریزیم، چرا که ما کسی چون تو (خدا) را همراه داریم. معنا: پس از تجربهٔ رحمت و نجات الهی در دل تاریکی، عارف دیگر از هیچ مسیر پرمخاطره‌ای نمی‌هراسد، زیرا به حضور و یاری خداوند تکیه دارد.

شرح

این بیت، پرده از حقیقتی بنیادین در هستی و تجربهٔ عرفانی مولانا برمی‌دارد. پیش از این بیت، مولانا از شبی سخن می‌گوید که انسان‌ها را چون نهنگی می‌بلعد و صبحگاهی که این نهنگ، ما را دوباره به عالم بیداری بازمی‌گرداند؛ بازگشتی از معدهٔ نهنگ شب به جهان بو و رنگ، همچون یونس از شکم ماهی. در آن «لیل وحش» که شب وحشتناک می‌نماید، گنج رحمت و راحتی نهفته است. در همین بستر است که این بیت، پدیدار می‌شود و نقطهٔ اوجی از توکل و اطمینان را به نمایش می‌گذارد.

من قویاً معتقدم که مولانا در اینجا یک پیام وجودی عمیق را منتقل می‌کند: «از مقامات وحش‌رو زین سپس هیچ نگریزیم ما با چون تو کس.» معنای این سخن چیست؟ یعنی ای خدایی که ما را از دل تاریکی‌های دهشتناک شب نجات دادی، در آن وحشت محض، رحمت و نعمت‌های بی‌شماری را بر ما ارزانی داشتی، از این به بعد ما دیگر از هیچ ظلمتی نمی‌هراسیم. دیگر از هیچ ریسکی نمی‌گریزیم. چرا؟ چون می‌دانیم که تو با مایی. وحشت، ریشه در تنهایی دارد؛ وحشت، همان گرفتاری در احساس بی‌پناهی است. انسانی که بداند «کسی» با اوست، دیگر وحشت نمی‌کند. مثل کودکی که در تاریکی از مادرش می‌خواهد کنارش بماند؛ حضور مادر، وحشت تنهایی را از بین می‌برد. این همان چیزی است که مولانا در اینجا به آن اشاره دارد: خداوند، آن «کسِ» بیگانه‌نواز و همراه همیشگی است.

این بینش، جهان‌بینی ما را از آنچه در ظاهر ترسناک یا نامطلوب می‌نماید، دگرگون می‌کند. مولانا به ما یادآور می‌شود که این عالم، «دارالغرور» است؛ یعنی جایی که امور در آن معکوس می‌نمایند. آنچه تاریکی به نظر می‌رسد، می‌تواند نور باشد، و آنچه نور می‌نماید، شاید ظلمت باشد. همچنان که موسی آتش دید، اما آنچه دید، نور الهی بود. بسیاری از رنج‌ها و زشتی‌هایی که ما در این دنیا احساس می‌کنیم، در زیر خود زیبایی‌هایی پنهان دارند، به شرط آنکه چشم بیناتری داشته باشیم. «کف دریاست صورت‌های عالم، ز کف بگذر اگر اهل صفایی.» این بیت به ما می‌آموزد که ظاهر وحشت‌انگیز را نادیده بگیریم و به باطن رحمت‌خیز بنگریم. اتکاء به «چون تو کس»، همان بصیرتی است که ما را از نگریختن در مواجهه با وحشت‌ها قدرتمند می‌سازد. ما دیگر از مقامات وحشی و پرمخاطرهٔ زندگی نمی‌هراسیم، زیرا می‌دانیم در هر کوره راهی، آن یگانه همراه حقیقی با ماست.

نکات کلیدی

  • اعتماد به همراهی و یاری خداوند، ریشهٔ هر گونه وحشت و ترس را می‌خشکاند.
  • ظلمات و وحشت‌های ظاهری دنیا، گنجینهٔ رحمت و آسایش الهی را در دل خود نهفته دارند.
  • وحشت حقیقی از تنهایی و احساس بی‌پناهی سرچشمه می‌گیرد، نه از خطرات بیرونی، وقتی که خداوند همراه است.
  • عالم طبیعت، «دارالغرور» است؛ یعنی باید از ظاهر آن گذشت تا نور باطن را دریافت.
  • در هر مسیر پرمخاطره‌ای، دانستن اینکه 'چون تو کس' همراه ماست، اطمینان‌بخش و توان‌بخش است.

Sources: d6-s54 · 37:52:00 d6-s54 · 42:42:00 d6-s54 · 44:37:00

❋

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

❋

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก