อ่าน Daftar 6 เรื่องราวของชายผู้หนึ่งซึ่งมีเงินเดือนจากมูห์ตาสิบแห่งแทบริซ และเขากู้หนี้ยืมสินโดยหวังพึ่งเงินเดือนนั้น และเขาไม่รู้ข่าวการเสียชีวิตของมูห์ตาสิบ กล่าวคือ ไม่มีใครในหมู่คนเป็นที่ชำระหนี้ของเขาได้ นอกจากมูห์ตาสิบผู้ล่วงลับที่ชำระหนี้ของเขา ดังที่มีผู้กล่าวไว้ว่า “ผู้ที่เสียชีวิตและได้พักผ่อนหาใช่คนตายไม่ แท้จริงแล้วคนตายคือผู้ที่ตายจากชีวิต” โคลงคู่ 3023

M6:3023 — گرم شد پشتش ز خورشید عرب / چه غمستش از سبال بولهب

گرم شد پشتش ز خورشید عربچه غمستش از سبال بولهب
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:3023

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن کس که پشتش از خورشید عرب (پیامبر اسلام) گرم شد، چه غمی دارد از خشم و نهیب ابولهب؟ معنا: این بیت بیان می‌کند که هر کس از حمایت و پشتیبانی پیامبر اسلام برخوردار باشد، از هیچ قدرت دنیوی یا تهدیدی نمی‌هراسد.

شرح

باری، مولانا در این بیت به نکته‌ای بس مهم اشاره می‌کند؛ نکته‌ای که در فهم جهان‌بینی او و سالک طریقتش اساسی است. عبارت «گرم شد پشتش ز خورشید عرب» بی‌شک به شخصیتی والاتر از حد بشری ارجاع می‌دهد، به پیامبر اسلام، محمد مصطفی (ص). ایشان در اینجا نه تنها یک معلم، بلکه یک تکیه‌گاه و پشتیبان روحانی است. پشت‌گرمی به چنین منبع نوری، به مثابه اتصال به قدرت و رحمتی لایزال است. در مقابل این نور، «سبال بولهب» قرار دارد. سبال یعنی سبیل، و در اینجا کنایه از خشم و تهدید است؛ همان‌طور که پادشاهان در عهد باستان وقتی خشمگین می‌شدند، سبیل خود را می‌تاباندند. ابولهب، دشمن سرسخت پیامبر، نمادی است از هر قدرت دنیوی، هر تهدیدگر ظالم، و هر نیرویی که با حق در ستیز است. این بیت می‌پرسد: آن کس که پشتش به خورشید نبوت گرم است، آیا باید از خشم و نهیب چنین کسی هراسی به دل راه دهد؟ پاسخ بی‌شک منفی است. این مضمون در داستان ساحران فرعون نیز تکرار می‌شود که مولانا خود به آن اشاره می‌کند. ساحرانی که سحر خود را در برابر معجزه موسی (ع) هیچ یافتند و به حقیقت دست خدا پی بردند، دیگر از تهدیدهای فرعون که گفت دست و پایشان را خواهد برید، بیمی نداشتند. آنان دریافتند که مقام بالاتر و دستی برتر در کار است. دیگر از دست و پای دنیوی خود دست شستند، چرا که ارزش دستاورد روحی و معنوی، بسیار فراتر از تعلقات مادی بود. همین بی‌باکی و قطع امید از دنیا، محصول پشت‌گرمی به حقیقتی لایزال است. اینجا مولانا یک درس عملی از توکل و بی‌باکی در برابر قدرت‌های ظاهری عالم می‌دهد. تا زمانی که دل به خدا و پیامبر او سپرده باشد، نهیبی از جانب دشمنان، ابداً اثر نخواهد کرد. این نه فقط یک توصیه اخلاقی، بلکه تجلی یک بصیرت عرفانی است: در پرتو نور حق، سایه‌های باطل رنگ می‌بازند و تهدیدهای پوشالی بی‌اثر می‌شوند.

نکات کلیدی

  • اعتماد به حمایت پیامبر اسلام، منبعی برای بی‌باکی در برابر تمام تهدیدات دنیوی است.
  • «خورشید عرب» نماد تکیه‌گاه روحانی و «سبال ابولهب» نماد هر قدرت دنیویِ ستیزه‌جو است.
  • بیت، انسان را به سوی توکل کامل و نترسیدن از ظواهر قدرت فرامی‌خواند.
  • مانند ساحران فرعون که با ادراک حقیقت، از تهدیدهای مادی بی‌باک شدند، معرفت الهی ترس از دنیا را زایل می‌کند.

Sources: d6-s68 · 00:42:41 d6-s68 · 00:44:05

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก