อ่าน Daftar 6 การจับกุมยูซุฟ อัศศิดดิก ขอสันติสุขจงมีแด่ท่าน ในคุกหลายปี เนื่องจากการขอความช่วยเหลือจากผู้อื่นนอกจากอัลลอฮ์ และการกล่าวว่า “จงเอ่ยถึงฉันต่อพระเจ้าของท่าน” พร้อมกับคำยืนยันของท่าน โคลงคู่ 3466

M6:3466 — در خیالت صورتی جوشیده‌ای / همچو جوزی وقت دق پوسیده‌ای

در خیالت صورتی جوشیده‌ایهمچو جوزی وقت دق پوسیده‌ای
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:3466

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: در خیال خود، تصویری پرهیجان و فریبنده پدید آورده‌ای، اما این تصویر همچون گردویی است که وقتی شکافته شود، از درون پوسیده و تهی است. معنا: این بیت به انسان هشدار می‌دهد که آنچه در خیالش فریبنده و دلنشین می‌نماید، ممکن است در حقیقت بی‌ارزش و پوچ باشد؛ تصویری دلربا اما بی‌مغز.

شرح

این بیت تصویری بسیار گویا و هشداردهنده از فریب‌های نفس و دنیا به دست می‌دهد. مولانا در اینجا با استعاره‌ای ملموس از «گردوی پوسیده»، به ما می‌آموزد که بسیاری از آنچه در خیال ما، یا در فضای جامعه، به شکل یک «صورت جوشیده» و پرهیجان جلوه‌گر می‌شود، در باطن، تهی و بی‌مغز است. «صورت جوشیده» آن هیجان اولیه، آن جذبه ظاهری و آن وعده شیرین است که روح انسان را به جوش و خروش می‌آورد و او را به سوی خود می‌کشد. این می‌تواند یک آرزوی مادی باشد، یک مقام دنیوی، یک لذت گذرا، یا حتی یک ایدئولوژی فریبنده که ظاهری زیبا و شعارهایی پرطمطراق دارد.

اما مولانا مرد «آخربین» است، نه «آخوربین». او به ما توصیه می‌کند که تنها به ظاهر «صورت جوشیده» دل خوش نکنیم، بلکه به «پایان» آن نظر کنیم. وظیفه عقل و خرد، «دوراندیشی» است. عاقل کسی است که «آخرش» را از «اولش» می‌بیند. اگر با این چشم به «صورت جوشیده» در خیالمان بنگریم، آنگاه آشکار خواهد شد که این صورت، «همچو جوزی وقت دق پوسیده‌ای» است. «دق» در اینجا به معنای کوبیدن و شکستن است؛ یعنی زمانی که به مغز و حقیقت آن می‌رسی و آن را می‌شکافی، می‌بینی که از درون پوسیده و هیچ ارزشی ندارد. این گردو، اگرچه ممکن است از بیرون سالم و حتی زیبا به نظر برسد، اما در واقع یک پوسته تهی است.

این تمثیل تنها به مال و مقام دنیوی محدود نمی‌شود. همانطور که در سخنرانی‌ها اشاره کرده‌ام، بسیاری از «علوم این‌جهانی» که در ابتدا مفتون‌کننده به نظر می‌رسند، ممکن است در نهایت «جوز پوسیده» از آب درآیند. هیجان آغازین، عمق فکری کاذب، و وعده‌های پوشالی، همه می‌توانند صورتی جوشیده باشند که مغزی پوسیده در خود پنهان کرده‌اند. وظیفه عارف و سالک این است که با چشم بصیرت خود، پرده از این فریب‌ها برگیرد. این بینش، انسان را از «فریب فاتر» رها می‌کند و به او امکان می‌دهد تا به جای «در» دادن و «گردکان» ستاندن، یعنی به جای فدا کردن گوهر وجودی خود برای چیزهای بی‌ارزش، حقیقت را دریابد. این نگاهی است که دنیا را نه خانه‌ای برای ماندن که «جوز پوسیده‌ای» برای عبور می‌بیند و می‌گذرد.

نکات کلیدی

  • بسیاری از جاذبه‌های ظاهری و هیجانات اولیه، در حقیقت تهی و بی‌ارزش‌اند.
  • وظیفه عقل، «دوراندیشی» است؛ باید پیامدها را از همان ابتدا دید.
  • دنیا خود «جوز پوسیده‌ای» است که باید با بصیرت به آن نگریست و از آن عبور کرد.
  • این بینش به انسان کمک می‌کند تا از فدا کردن گوهر وجودی خود برای امور بی‌ارزش پرهیز کند.

Sources: d6-s77 · 28:48 d6-s77 · 41:44

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก