อ่าน› Daftar 6› การจับกุมยูซุฟ อัศศิดดิก ขอสันติสุขจงมีแด่ท่าน ในคุกหลายปี เนื่องจากการขอความช่วยเหลือจากผู้อื่นนอกจากอัลลอฮ์ และการกล่าวว่า “จงเอ่ยถึงฉันต่อพระเจ้าของท่าน” พร้อมกับคำยืนยันของท่าน› โคลงคู่ 3489

M6:3489 — وان عصاکش که گزیدی در سفر / خود ببینی باشد از تو کورتر

وان عصاکش که گزیدی در سفرخود ببینی باشد از تو کورتر
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:3489

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: و آن عصاکشی که در سفر برگزیدی، / خود خواهی دید که از تو کورتر است.

معنا: مولانا هشدار می‌دهد که گاهی آدمی از روی تنبلی یا خودفریبی، چشم بینای خود را می‌بندد و برای هدایت در مسیر زندگی، به کسی پناه می‌برد که خود از او بی‌بصیرت‌تر است.

شرح

من در اینجا نکته‌ای بس کلیدی می‌بینم؛ مولانا به انسان هشدار می‌دهد که مبادا از چشم خود دست بشوید و دید خود را به دیگری وام دهد. این تعبیرِ «چشم چون نرگس فروبندی که چی؟ این عصایم کش که کورم ای اچی» در واقع کنایه از خودفریبی و تنبلی فکری است. ما چشم داریم، توانایی دیدن و تشخیص داریم، اما گاهی خود را به کوری می‌زنیم و می‌خواهیم دیگری عصاکش ما در این سفر زندگی شود. مولانا اینجا تلخ‌کامی‌ای را بیان می‌کند که بس عمیق است: «وان عصاکش که گزیدی در سفر / خود ببینی باشد از تو کورتر». این تنها یک هشدار نیست، بلکه یک پیش‌بینی واقع‌بینانه است. در بسیاری از موارد، آنکه ما او را راهبر خود می‌پنداریم و زمام عقل و فهم خود را به دستش می‌سپاریم، نه تنها بصیرتی بیش از ما ندارد، بلکه در تاریکی و جهل از ما هم پیش‌تر است.

این سخن فراتر از صرف انتخاب یک راهنمای عرفانی یا مادی است؛ این دربارهٔ جوهر خودمختاری فکری و بصیرت درونی است. مولانا پیوسته بر این تأکید دارد که «دید خود مگذار از دید خسان»، یعنی بینش و ادراک اصیل خود را فدای نظرات و دیدگاه‌های فرومایگان و نااهلان نکنید. این به معنای نفی مطلق راهنمایی نیست، بلکه به معنای تأکید بر انتخاب «هادی واقعی» است؛ آن کس که «از تو بیناتر باشد، نه از تو کورتر». آن راهنمای امین که به تعبیر مولانا، «مغز خودت رو به دیگری نفروش» و «نذار در او هر طور که می‌خوان کشت و زرع بکنن».

از نظر من، عقل راستین، همان «عقل دوراندیش» است که به پیامدها و عواقب امور می‌نگرد، نه تنها به ظواهر اولیه. کسی که ظاهر را می‌بیند و شتابزده داوری می‌کند، عاقل نیست. انتخاب عصاکشی که خود کورتر است، نتیجهٔ همین سطحی‌نگری و بی‌دوراندیشی است. این بیت، ندایی است برای بیدارباش وجدان و تقویت بینش درونی، تا در این سفر پر پیچ‌وخم حیات، گرفتار راهبران نابینا نشویم و خودْ نورافکن راه خویش باشیم.

نکات کلیدی

  • هرگز دید و بصیرت خود را وام ندهید؛ خودفریبی در ادراکْ آفت جان است.
  • در انتخاب راهبر و راهنما، همواره به بصیرت حقیقی او بنگرید، نه به ظاهر.
  • تکیه بر کسی که از شما کورتر است، عاقبتی جز گمراهی ندارد.
  • مولانا بر خودمختاری فکری و پرهیز از تنبلی عقلی تأکید می‌کند.

Sources: d6-s77 · 49:16 d6-s77 · 50:00 d6-s77 · 50:45

❋

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

❋

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก