อ่าน Daftar 6 เรื่องราวของนายพรานที่ซ่อนตัวอยู่ในพืชพันธุ์ และสวมช่อดอกไม้เป็นมงกุฎบนศีรษะของเขา เพื่อให้นกคิดว่าเขาเป็นพืชพันธุ์ และนกที่ฉลาดก็เริ่มสงสัยเล็กน้อยว่านี่คือมนุษย์ เพราะฉันไม่เคยเห็นพืชพันธุ์ในลักษณะนี้มาก่อน แต่ก็ยังไม่เข้าใจทั้งหมด และถูกหลอกโดยคาถาของเขา เพราะในการรับรู้ครั้งแรก มันไม่มีข้อสรุป แต่ในการรับรู้ถึงเล่ห์กลครั้งที่สอง มันมีข้อสรุป และนั่นคือความโลภและความทะเยอทะยาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีความจำเป็นและความยากจนมากเกินไป ศาสดา (ขอความสันติสุขจงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า 'ความยากจนเกือบจะนำไปสู่การไม่เชื่อ' โคลงคู่ 457

M6:457 — نی شنیدی انما الدنیا لعب / باد دادی رخت و گشتی مرتعب

نی شنیدی انما الدنیا لعبباد دادی رخت و گشتی مرتعب
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:457

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: مگر نشنیدی که دنیا جز بازی‌ای نیست؟ / رخت خود را به باد دادی و ترسان گشتی. معنا: این بیت با اشاره به کلام الهی، دنیا را بازیچه‌ای فانی می‌خواند و هشدار می‌دهد که غفلت در این بازی، انسان را بی‌بهره و ترسان برای بازگشت به خانه اصلی‌اش رها خواهد کرد.

شرح

این بیت در ادامهٔ حکایت صیادی می‌آید که خود را در لباسِ زاهدان، به شکلِ گیاهی پنهان کرده و مرغی زیرک را به دام می‌اندازد. در این میان، صیاد با ظاهری فریبنده، پند و اندرز می‌دهد. مولانا از همین بسترِ فریب، حقیقتی والا را بیان می‌کند که همانا ماهیت بازی‌گونهٔ دنیاست. این سخن، اشاره‌ای مستقیم به کلام الهی دارد؛ آنجا که قرآن کریم مکرراً زندگی دنیا را «لعب و لهو» می‌خواند. این «لعب» به معنای بیهودگی یا پلیدی ذاتی دنیا نیست، بلکه اشاره به موقتی و غیرجدی بودن آن در برابر واقعیت غایی و ابدی است. دنیا بازی‌ای است که قواعد خود را دارد، اما هدفِ نهایی نیست. همان‌گونه که کودک در بازی غرق می‌شود و اصل را از فرع بازنمی‌شناسد، انسان نیز ممکن است چنان شیفتهٔ این بازی شود که منزلگاه حقیقی و هویت اصیل خود را از یاد ببرد. «باد دادی رخت و گشتی مرتعب» تصویری درخشان و رساست. مولانا این نکته را با حکایت کودکی توضیح می‌دهد که در بازی چنان غرق می‌شود که لباس‌های خود را کنار می‌نهد. شب‌هنگام، بازی به پایان می‌رسد و کودک، برهنه و بی‌لباس، از بازگشت به خانهٔ خود شرمگین و ترسان است. «رخت» در اینجا، نمادی از آمادگی‌های روحی، فضائل اخلاقی، اعمال صالح و معرفت نفس است که «جامهٔ» بازگشت به سوی اصل خویش محسوب می‌شوند. کسی که در بازی دنیا، این جامهٔ درونی را به باد دهد و آن را از دست بدهد، در پایانِ بازی، یعنی هنگامِ مرگ و بازگشت به عالمِ جان، با «رعب» و وحشتی عمیق مواجه خواهد شد. این ترس، نه از تنبیه الهی، بلکه از شرمساریِ خالی بودن دست و از دست دادن فرصت‌هاست. این بیت، همچون بسیاری از مواعظ مولانا، نه برای ایجاد یأس و اندوه، بلکه برای بیداری و هوشیاری است. پیام مولانا یکسره، ندای بازگشت به اصل خویش است؛ همان که در آغاز مثنوی می‌گوید: «هر کسی کو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش». این بیت، تلنگری است برای آنکه پیش از فرارسیدن شبِ بی‌بازگشت، به دنبال جمع کردن «جامه»های خود باشیم و «روز» را در غفلت و گفتگوهای بی‌حاصل ضایع نکنیم. این دعوت به «ابن‌الوقت» بودن و غنیمت شمردن اکنون است، تا بتوانیم با دست پُر و روحی آراسته به سوی آن منزلگاه ابدی بازگردیم.

نکات کلیدی

  • دنیا بازیچه‌ای فانی است که نباید از آن غافل شد.
  • رخت و لباس ما در این بازی، نمادی از آمادگی‌های روحی و معنوی ما برای بازگشت به اصل خویش است.
  • غفلت در بازی دنیا به از دست دادن سرمایه‌های معنوی و احساس شرمساری و ترس در هنگام بازگشت می‌انجامد.
  • هشدار مولانا نه برای ایجاد یأس، بلکه برای بیداری و عمل در «اکنون» است.
  • انسان باید پیش از فرا رسیدن «شب»، لباس‌های معنوی خود را جمع کند و روز را ضایع نسازد.

Sources: d6-s10 · 01:03:00

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก