อ่าน Daftar 6 ศาสดา (ขอความสันติสุขจงมีแด่ท่าน) สั่งเสียซิฮ์ดิก (ขออัลลอฮ์ทรงพึงพอใจท่าน) ว่า 'เมื่อเจ้าจะซื้อบิลาล พวกเขาจะต้องเพิ่มราคาเพื่อตอบโต้ และพวกเขาจะเพิ่มราคาของเขา จงให้ฉันร่วมเป็นส่วนหนึ่งในบุญนี้ จงเป็นตัวแทนของฉัน และรับครึ่งราคาจากฉัน' โคลงคู่ 993

M6:993 — عقل و ایمان را ازین طفلان گول / می‌خرد با ملک دنیا دیو غول

عقل و ایمان را ازین طفلان گولمی‌خرد با ملک دنیا دیو غول
✦ แสดงผลโคลงคู่นี้เป็นไทย

M6:993

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: دیو غول، عقل و ایمان را با پیشکش ملک دنیا از دست این کودکان گول می‌ستاند. معنا: شیطان با فریب مردم و عرضهٔ متاع ناچیز دنیا، گوهرهای ارزشمندی چون عقل و ایمان را از آن‌ها می‌رباید، چرا که اینان قدر واقعی سرمایه‌های درونی خود را نمی‌دانند.

شرح

این بیت در ادامهٔ داستانی می‌آید که پیامبر اکرم (ص) به ابوبکر صدیق (رض) توصیه می‌کند تا بلال حبشی را از ارباب یهودی‌اش خریداری کند. ابوبکر که از ارزش معنوی بلال و نور توحید در وجود او آگاه است، با خود می‌گوید که این یهودیان قدر این گوهر را نمی‌دانند و به سهولت می‌توان آن را از کف این «کودکان گول» ربود. مولانا از این تمثیل بهره می‌گیرد تا یک قاعدهٔ کلی‌تر را بیان کند.

من معتقدم، «کودکان گول» در اینجا، کنایه از کسانی است که از گران‌بهای عقل و ایمان خویش غافل‌اند. همانند طفلی که ارزش گوهری را نمی‌شناسد و آن را به یک قرص نان می‌فروشد، اینان نیز بهای حقیقی خرد و اعتقاد قلبی خود را نمی‌دانند. «دیو غول» که مولانا از آن سخن می‌گوید، بی‌تردید همان شیطان است که با فریب و تزئین متاع فانی دنیا، به شکار این ارواح ساده‌لوح می‌پردازد. شیطان، ملک و جاه و دنیا را چنان می‌آراید و «مردار» آن را چنان زینت می‌دهد — همان‌طور که در بیت بعدی (M6:994) می‌گوید: «آنچنان زینت دهد مردار را / که خرد زیشان دو صد گلزار را» — که انسان‌های بی‌بصیرت، ارزش‌های ابدی و گران‌بهای خود را با پشیزی بی‌ارزش معاوضه می‌کنند. این یک معاملهٔ زیان‌بار است که سودش از آنِ دیو است و خسرانش از آنِ انسان.

این تنها به معنی مادی نیست؛ دیو غول تنها «ملک دنیا» را نمی‌دهد، بلکه جلوه‌های زودگذر شهرت، قدرت، لذت‌های آنی و آسایش ظاهری را نیز در کف می‌گذارد تا عقل نقاد و ایمان راسخ را از دست مؤمن برباید. مولانا اینجا پرده از یک فریب بزرگ شیطانی برمی‌دارد: گران‌بهاترین دارایی انسان، یعنی خرد که چراغ راه است و ایمان که پشتوانهٔ وجودی اوست، به ارزان‌ترین قیمت، یعنی متاع فانی و پرزرق‌وبرق دنیا، به حراج گذاشته می‌شود. این بیت درسی عمیق در ارزش‌شناسی و شناخت دام‌های پنهان مسیر سلوک است.

نکات کلیدی

  • ناآگاهی از ارزش خودی: انسان‌های غافل، ارزش حقیقی عقل و ایمان خود را نمی‌شناسند.
  • فریبکاری شیطان: شیطان با جلوه‌آرایی‌های دنیا، گوهرهای درونی انسان را می‌ستاند.
  • تجارت زیان‌بار: معاوضهٔ عقل و ایمان با ملک دنیا، فریب بزرگ و زیانی جبران‌ناپذیر است.
  • اهمیت ارزش‌شناسی: بصیرت درونی برای تمایز گوهرهای ابدی از زرق‌وبرق فانی دنیا حیاتی است.

Sources: d6-s21 · 00:47:44 d6-s21 · 00:49:04

به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI

บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน

บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน

สิ่งที่ผู้อ่านถาม

ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก