M1:1036 — خاتم ملک سلیمانست علم / جمله عالم صورت و جانست علم

这句诗出现在讲述“聪明的兔子”的故事的引言部分。鲁米在此处并非要讲述一个简单的动物寓言，而是借此阐明“知识”（علم，ʿilm）的崇高地位与巨大力量。兔子之所以能战胜远比它强大的狮子，靠的不是体力，而是智慧。

鲁米运用了两个强有力的意象来描绘知识的本质：

首先，知识是“所罗门王权的印戒”（خاتم ملک سلیمان）。 在伊斯兰传统中，先知所罗门（苏莱曼）的印戒赋予他统御人类、神怪（جِنّ，jinn）乃至自然万物的无上权力。因此，将知识比作这枚印戒，意味着真正的权威和掌控力源于智慧，而非物质财富或暴力。拥有知识，就如同拥有了洞悉并影响宇宙秩序的钥匙。

其次，知识是“世界的灵魂”（جان）。 鲁米将整个宇宙（عالم，ʿālam）比作一个“形体”（صورت，ṣūrat），而知识则是赋予这个形体以生命、目的和意义的“灵魂”（جان，jān）。没有知识，世界只是一具空洞、无序的躯壳；正是知识，让这具躯壳活了起来，揭示了其内在的规律与神圣的意图。这句诗为接下来的内容奠定了基调：人类之所以能凌驾于猛兽、海洋甚至鬼神之上，正是因为被赋予了这种神圣的智慧。

مولانا در این بیت، ارزش و جایگاه «علم» و آگاهی را به تصویر می‌کشد. او برای نشان دادن قدرت دانش، آن را به «خاتم» یا انگشتر حضرت سلیمان تشبیه می‌کند. در فرهنگ اسلامی، انگشتر سلیمان نماد قدرت مطلق او بر تمام موجودات، از انسان و حیوان گرفته تا جنیان و دیوان بود. پس همان‌طور که آن انگشتر به سلیمان فرمانروایی بخشید، دانش نیز به انسان توانایی تسلط بر جهان را می‌دهد.

در مصرع دوم، مولانا رابطه‌ای عمیق‌تر را بیان می‌کند. او کل جهان هستی را به یک «صورت» یا کالبد تشبیه می‌کند و «علم» را «جان» و روح آن کالبد می‌داند. این تصویر نشان می‌دهد که دانش صرفاً ابزاری برای سلطه نیست، بلکه اصل حیات‌بخش و معنا‌دهنده‌ی عالم است. جهان بدون آگاهی، مجموعه‌ای بی‌روح و مرده است و این دانش است که به آن زندگی، پویایی و معنا می‌بخشد. این بیت در مقدمه‌ی داستان هوشمندی خرگوش آمده تا نشان دهد که برتری حقیقی، نه در زور بازو، که در قدرت عقل و دانایی است.