Magbasa Daftar 1 Ang Kuwento ni Adan (Sumakanya nawa ang Kapayapaan) at ang Pagbubulag ng Kapalaran sa Kanyang Paningin mula sa Malinaw na Pagbabawal at ang Pagtalikod sa Interpretasyon Taludtod 1245

M1:1245 — اسم هر چیزی بر ما ظاهرش / اسم هر چیزی بر خالق سرش

اسم هر چیزی بر ما ظاهرشاسم هر چیزی بر خالق سرش
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M1:1245

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: نام هر چیزی، برای ما، همان ظاهر آن است؛ اما نام هر چیزی، نزد آفریدگار، سرّ و حقیقت آن است. معنا: این بیت توضیح می‌دهد که ما انسان‌ها به ظاهر و صورت هر چیز بسنده می‌کنیم و نام را بر همین ظاهر می‌گذاریم، در حالی که خداوند به سرّ، باطن و حقیقت هر نام و شیء واقف است و نام‌ها برای او نمایانگر همان حقایق پنهان‌اند.

شرح

این بیت، بی‌تردید، یکی از نکات کانونی مولانا در تفاوت ماهوی شناخت انسانی و الهی است. مولانا در اینجا به تفسیر عبارت قرآنی «علم آدم الاسماء کلها» (خداوند همه نام‌ها را به آدم آموخت) می‌پردازد و تفسیری عمیق و عرفانی از آن ارائه می‌دهد. او می‌گوید، آنچه خداوند به آدم آموخت، صرفاً الفاظ و نام‌های قراردادی نبود؛ بلکه حقایق اشیا و سرّ و باطن هستی آن‌ها بود. نام‌ها، آن‌گونه که ما انسان‌ها درک می‌کنیم، صرفاً به ظاهر اشیا اشاره دارند؛ ما به هر چه می‌بینیم و لمس می‌کنیم، نامی می‌نهیم و این نامگذاری برای ما، پل ارتباطی با صورت ظاهری چیزهاست. به تعبیر مولانا، «اسم هر چیزی بر ما ظاهرش» است، یعنی ادراک ما از نام‌ها به سطح و پوستهٔ بیرونی آن‌ها محدود می‌شود و ما با همین ظاهر سروکار داریم. اما در نگاه خالق هستی، این‌گونه نیست. برای خداوند، «اسم هر چیزی سرش» است؛ یعنی نام هر چیز، مستقیماً به سرّ، حقیقت، ماهیت و باطنِ پنهانِ آن اشاره می‌کند. این «سرّ» همان جوهر بی‌صورتی است که تمامی صورت‌ها از آن برمی‌خیزند و این جهانِ باصورت، از همان بی‌صورت پدیدار گشته است. بنابراین، علم خداوند به اسما، علم به حقایقِ غاییِ وجود است، نه صرفاً به برچسب‌های قراردادی. این تفاوت، کلید فهم تمایز میان معرفت ظاهری و عرفان باطنی است. عارف راستین کسی است که از سطحِ «اسم بر ما ظاهرش» فراتر رود و به مدد بصیرت، به «اسم بر خالق سرش» نزدیک شود؛ یعنی از وادی صورت‌ها به وادی بی‌صورتی و از برچسب‌ها به رازهای پنهان نفوذ کند. این همان «رازشناسی» است که بنیاد عرفان مولانا را تشکیل می‌دهد.

نکات کلیدی

  • نام‌ها برای انسان، اشاره به ظاهر اشیا دارند؛ اما برای خدا، نمایانگر سرّ و باطن آن‌ها هستند.
  • مولانا این بیت را در تفسیر آیهٔ قرآنی «علم آدم الاسماء کلها» بیان می‌کند تا عمق معرفت الهی را توضیح دهد.
  • شناخت حقیقی، مستلزم گذر از ظاهر و صورت‌ به حقیقت بی‌صورت اشیاست.
  • عرفان واقعی همان «رازشناسی» و درک حقایق پنهان ورای نام‌ها و مفاهیم سطحی است.
  • این بیت، تمایز بنیادین میان نوع ادراک انسان و خالق از هستی را روشن می‌سازد.

Sources: d1-s06 · 34:48 d1-s09 · 04:40 d1-s10 · 01:00:21

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.