M1:2006 — در ترازو هر دو را یکسان کشند / زانک آن هر دو چو جسم و جان خوشند

这句诗出现在鲁米探讨“相对性”的段落中。他刚刚论证，在神圣的视角下，凡人所见的“瑕疵”（如“不信”）也可能是神圣智慧的一部分。接着，他将一个纯净之人身上微小的瑕疵比作“百般生命中的一根木头”（M1:2005），暗示这瑕疵在整体的生命力面前无足轻重。

我们所要翻译的这句诗（M1:2006）正是这一比喻的顶点。这里的“两者”（هر دو）指的是前一句诗中的“木头”（瑕疵/身体）和“植物”（百般生命/灵魂）。鲁米说，在神圣的“天平”（ترازو）上，这两者被“同等称量”（یکسان کشند）。为何如此？因为对于那些灵性纯净的圣人而言，他们的身体已经不再是灵魂的牢笼或对立面，而是灵魂完美的载体与彰显。身体（جسم）与灵魂（جان）已经和谐交融，成为一个“令人愉悦”（خوشند）的整体，密不可分。

紧随其后的诗句（M1:2007）进一步阐明了这一点：“所以伟人们并非凭空断言：‘纯净之人的身体，其实就是纯粹的灵魂。’”这揭示了鲁米的核心观点：在灵性修行的极致，身与心、外在与内在的二元对立被超越。圣人的言行举止、音容笑貌，无一不是其内在灵性的直接流露。因此，评判他们时，不能孤立地看待其“身体”或某个外在行为，而必须将其视为与灵魂同等价值的整体。

مولانا در اینجا به دفاع از بزرگان و اولیای الهی می‌پردازد که ممکن است در ظاهر کلام یا رفتارشان چیزی دیده شود که از نظر افراد عادی «عیب» به حساب آید. او این عیب جزئی را به تکه چوبی خشک در گیاهی سرسبز و پربار تشبیه می‌کند (بیت قبلی). این بیت می‌گوید وقتی کل این «گیاه» (وجود آن ولیّ) را در ترازوی الهی می‌سنجند، آن تکه چوب خشک را جدا نمی‌کنند، بلکه آن را همراه با کل گیاه وزن می‌کنند. در این سنجش کلی، آن عیب جزئی نه تنها نادیده گرفته می‌شود، بلکه در کنار صدها کمال و حیات معنوی، مجموعه‌ای دلنشین و پذیرفتنی می‌سازد.

تشبیه کلیدی در مصرع دوم است: «چو جسم و جان خوشند». همان‌طور که یک انسان زنده ترکیبی از جسم مادی و جان غیرمادی است و این دو با هم یک واحد زیبا و کامل را تشکیل می‌دهند، وجود یک انسان کامل نیز ترکیبی از کمالات معنوی (جان) و برخی نقص‌های ظاهری و ناگزیر بشری (جسم) است. از آنجا که جان الهی بر جسم او غلبه کرده، این ترکیب در نظر حق، «خوش» و پسندیده است. این نگاه، دعوتی است به کل‌نگری و پرهیز از عیب‌جویی‌های جزئی در برابر اقیانوسی از فضائل.