M1:2733 — ای تو نارسته ازین فانی رباط / تو چه دانی محو و سکر و انبساط

این بیت در میانهٔ داستان مرد عرب بادیه‌نشینی است که کوزه‌ای آب باران را به عنوان هدیه‌ای گرانبها برای خلیفه به بغداد می‌برد. او که تنها آب‌های شور و تلخ بیابان را دیده، گمان می‌کند این آب، گوهری نایاب است و از وجود رودخانه‌های عظیم دجله و فرات در بغداد بی‌خبر است. مولانا از این داستان به عنوان یک تمثیل استفاده می‌کند تا وضعیت انسان محبوس در دنیای مادی را شرح دهد.

رباط فانی (کاروانسرای زودگذر) استعاره‌ای از همین دنیاست. انسانی که تمام عمر خود را در این دنیا گذرانده و از آن فراتر نرفته، مانند همان مرد عرب است. او تصور می‌کند که لذت‌ها و ارزش‌های مادی، نهایت کمال و خوشبختی است، همان‌طور که مرد عرب آب باران خود را برترین آب جهان می‌پنداشت.

در مقابل، مولانا به سه حال معنوی متعالی اشاره می‌کند: محو (فنا شدن در ذات حق و از خودی خود رستن)، سکر (مستی از شراب عشق الهی) و انبساط (گشایش و فراخی روحی که حاصل اتصال به حقیقت است). این‌ها تجربه‌های عارفانی است که از «چشمهٔ شور» دنیا عبور کرده و به «اقیانوس» حقیقت رسیده‌اند. پیام اصلی این است که درک حقایق معنوی، نیازمند فراتر رفتن از عالم محسوسات و تعلقات دنیوی است. تا کسی از این «رباط» رهایی نیابد، سخن گفتن از آن احوالات برایش بی‌معنا و دور از دسترس خواهد بود.