Magbasa› Daftar 3› Ang natitirang kuwento ng mga nang-istorbo sa mga batang elepante› Taludtod 111
M3:111 — آب و روغن نیست مر روپوش را / راه حیلت نیست عقل و هوش را
M3:111
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
در برابر حقیقت مرگ و حسابرسی الهی، هیچگونه ظاهرسازی، پنهانکاری یا ترفند عقلانی کارساز نیست و نمیتوان حقیقت باطن خود را پوشاند.
این بیت در ادامهٔ داستان فیلبچگان و انتقام مادرشان بیان میشود. مولانا تمثیل مادرِ فیل را که با بوییدن دهانها قاتل فرزندش را پیدا میکند، به عرصهٔ حقیقت بزرگتر، یعنی حسابرسی الهی، تعمیم میدهد. همانطور که هیچکس نمیتوانست با شستن دهان یا بهانهای دیگر، بوی کباب را از نفس خود پنهان کند، در پیشگاه خداوند نیز نمیتوان گناهان و نیات درونی را پنهان کرد.
عبارت «آب و روغن» کنایه از هرگونه تلاش برای ظاهرسازی، توجیه و فریبکاری است؛ کارهایی که برای بهتر نشان دادن ظاهر امور انجام میشود. مولانا میگوید در آن لحظهٔ خطیر که حقیقت آشکار میشود—چه در قبر با سؤال منکر و نکیر و چه در برابر خداوند—این «روپوش»ها و نقابها فرو میریزند.
مصراع دوم تأکید میکند که حتی زیرکی، هوش و «عقل» جزئی که انسان برای حل مشکلات دنیوی و فریب دیگران به کار میگیرد، در آنجا کاملاً بیفایده است. راه هرگونه «حیلت» و چارهاندیشی بسته است. این بیت هشداری است به کسانی که به زرنگی خود مغرورند و گمان میکنند میتوانند با پنهانکاری از عواقب اعمالشان، بهویژه حقالناس (مانند غیبت بندگان خدا که در ابیات قبل ذکر شد)، بگریزند.
- مَر ... را
- حرف اضافه به معنی «برایِ»؛ در فارسی قدیم رایج بوده است.
- روپوش
- پوشش، سرپوش، کنایه از پنهانکاری و ظاهرسازی.
- حیلت
- حیله، ترفند، چارهجویی از روی فریب.
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.