Magbasa› Daftar 4› Ang pagbabalik ng makata pagkatapos ng ilang taon na umaasa sa parehong gantimpala, at ang pag-utos ng hari ng isang libong dinar ayon sa kanyang nakasanayan, at ang pagsasabi ng bagong vizier, na nagngangalang Hasan din, sa hari: “Ito ay napakalaki, at marami tayong gastos at walang laman ang kabang-yaman, at masisiyahan ko siya sa isang ikasampu nito.”› Taludtod 1167
M4:1167 — معنی الله گفت آن سیبویه / یولهون فی الحوائج هم لدیه
M4:1167
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
مولانا با اشاره به ریشهشناسی کلمهی «الله» از قول سیبویه، نحویدان بزرگ، میگوید که نام «الله» به ذاتی اشاره دارد که همهی موجودات در هنگام نیاز و سرگشتگی، ناخودآگاه به سوی او پناه میبرند.
این بیت در میانهی داستان شاعری است که پس از چند سال، دوباره از سر فقر و نیاز به درگاه پادشاه بخشندهای که قبلاً از او صله گرفته بود، بازمیگردد. شاعر با خود میگوید جایی را که در بخشندگی آزمودهام، برای نیاز جدیدم انتخاب میکنم. مولانا این داستان را بهانهای میکند تا به یک اصل عرفانی بزرگتر اشاره کند: چرا همهی موجودات، از جمله انسان، در وقت درماندگی و نیاز حقیقی به سوی خدا روی میآورند؟
او برای پاسخ، به سراغ علم لغت و ریشهشناسی میرود و از زبان سیبویه، نحویدان نامدار ایرانی، یکی از معانی کلمهی «الله» را نقل میکند. بر اساس این ریشهشناسی، «الله» از ریشهی «و-ل-ه» به معنای واله و شیدا شدن و پناه بردن از سر حیرت و اضطرار است. عبارت «یولهون فی الحوائج هم لدیه» که نقل قولی به زبان عربی است، همین معنا را بیان میکند: «آنها در نیازهایشان واله و سرگشته به سوی اویند.»
بنابراین، بازگشت شاعر به پادشاه بخشنده، نمادی از گرایش فطری و طبیعی تمام موجودات به سوی خداوند به عنوان تنها پناهگاه حقیقی در سختیهاست. این گرایش، نه از روی عقل و استدلال صرف، که از عمق جان و نیازی وجودی برمیخیزد. همانطور که کودک در ترس به آغوش مادر پناه میبرد، تمام هستی نیز در نیاز به آستان «الله» پناهنده میشود، زیرا نام او با مفهوم «پناهگاه درماندگان» گره خورده است.
- سیبویه
- دانشمند و نحویدان بسیار بزرگ ایرانی در قرن دوم هجری که کتاب او در دستور زبان عربی، «الکتاب»، مرجع اصلی این علم به شمار میرود.
- یولهون فی الحوائج هم لدیه
- (عبارت عربی) یعنی: آنان در نیازهایشان واله و شیدای اویند و به او پناه میبرند.
- یولهون
- (فعل عربی) از ریشه «وَلَه» به معنای واله و شیدا میشوند، حیران میشوند، پناه میبرند.
- حوائج
- جمع «حاجت»؛ نیازها، احتیاجات.
- لدیه
- (کلمه عربی) نزد او، پیش او.
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.