Magbasa› Daftar 5› Ang kuwento na sagot din sa mapilit at pagpapatunay ng kalayaan at katumpakan ng utos at pagbabawal, at pagpapaliwanag na ang paumanhin ng mapilit ay hindi tinatanggap sa anumang relihiyon at sa anumang pananampalataya, at hindi ito nagdudulot ng kaligtasan mula sa kaparusahan ng ginawa, tulad ng hindi pagkaligtas ni Iblis na mapilit dahil sinabi niya, "Sa dahilang nilinlang mo ako." At ang kaunti ay nagpapahiwatig ng marami.› Taludtod 3096
M5:3096 — گاو گر یوغی نگیرد میزنند / هیچ گاوی که نپرد شد نژند
M5:3096
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
همانطور که گاو را به خاطر سرپیچی از کار تنبیه میکنند و گاوی که کارش را میکند در امان است، انسان نیز در برابر اعمالش مسئول است و نمیتواند به بهانۀ جبر از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند.
این بیت در میانهٔ بحثی طولانی دربارۀ اختیار و جبر آمده است. مولانا در اینجا استدلالی بسیار ساده و ملموس برای اثبات اختیار انسان و مسئولیت او در برابر اعمالش میآورد. او انسان را به گاوی تشبیه میکند که برای شخم زدن به کار گرفته میشود.
تمثیل گاو و یوغ: همانطور که از یک حیوان انتظار میرود که یوغ را بر گردن نهد و زمین را شخم بزند، از انسان نیز انتظار میرود که به امر و نهی الهی گردن نهد. اگر گاو از زیر کار در برود و سرکشی کند (بجهد)، صاحبش او را میزند. این تنبیه برای عملی است که گاو با نوعی «اختیار» حیوانی انجام داده است. هیچکس گاوی را که آرام کارش را میکند، تنبیه نمیکند و در نتیجه آن گاو «نژند» و افسرده نمیشود. این مثال ساده نشان میدهد که حتی در عالم حیوانات نیز نوعی مسئولیت در برابر عمل وجود دارد و پاداش و جزا بر مبنای آن است.
مولانا با این مثال میخواهد به جبریمذهبان بگوید: چطور شما برای یک حیوان قائل به مسئولیت و تنبیه هستید، اما انسان را که دارای عقل و اراده است، مجبور محض و فاقد مسئولیت میدانید؟ اگر تنبیه گاو به خاطر سرپیچیاش امری معقول و پذیرفته است، پس کیفر انسان گناهکار نیز به طریق اولی معقول و عادلانه است. این استدلال، بهانۀ «خواست خدا بود که من گناه کردم» را باطل میکند و تأکید دارد که خواست و ارادهٔ خود فرد نیز در این میان نقشی اساسی دارد.
- یوغ
- ابزار چوبی که بر گردن گاو یا حیوانات بارکش میگذارند تا گاری یا خیش را بکشند.
- نپرد
- در اینجا به معنی نجهد، از زیر کار شانه خالی نکند، سرکشی نکند.
- نژند
- غمگین، افسرده، اندوهگین، سست و ضعیف.
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.