Magbasa› Daftar 5› Ang kuwento na sagot din sa mapilit at pagpapatunay ng kalayaan at katumpakan ng utos at pagbabawal, at pagpapaliwanag na ang paumanhin ng mapilit ay hindi tinatanggap sa anumang relihiyon at sa anumang pananampalataya, at hindi ito nagdudulot ng kaligtasan mula sa kaparusahan ng ginawa, tulad ng hindi pagkaligtas ni Iblis na mapilit dahil sinabi niya, "Sa dahilang nilinlang mo ako." At ang kaunti ay nagpapahiwatig ng marami.› Taludtod 3102
M5:3102 — کی کند آن مست جز عدل و صواب / که ز جام حق کشیدست او شراب
M5:3102
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
کسی که از عشق الهی سرمست شده و از خود بیخود گشته است، اعمالش دیگر از روی نفس و اختیار شخصی نیست، بلکه تجلی عدل و صواب الهی است و جز کار درست و نیکو از او سر نمیزند.
این بیت در ادامهٔ بحث جبر و اختیار، به یک استثنای مهم اشاره میکند. مولانا پیش از این استدلال کرده بود که بهانه آوردن به تقدیر و جبر برای توجیه گناهان، عذری مردود و غیرقابلقبول است. اما در اینجا، او حالتی را توصیف میکند که در آن، انسان واقعاً از اختیار خود ساقط میشود: حالت «مستی» از «شراب حق».
این «مستی» یک مستی معمولی نیست، بلکه حالتی عرفانی است که در آن، سالک در عشق الهی غرق شده و ارادهٔ شخصی خود را به کلی از دست میدهد. در این مقام، وجود او همچون ابزاری در دست حق تعالی قرار میگیرد و هر فعلی که از او صادر میشود، در واقع فعل خداوند است. به همین دلیل، چنین فردی که به تعبیر مولانا «مستوار» است، جز «عدل و صواب» کاری نمیکند. اعمال او دیگر تابع هوا و هوس نفسانی نیست، بلکه بازتابی از کمال و درستی مطلق الهی است.
بنابراین، مولانا میان دو نوع بیاختیاری تمایز قائل میشود: یکی بیاختیاری دروغین و بهانهجویانهٔ گناهکاران که آن را رد میکند، و دیگری بیاختیاری حقیقی عارفان واصل که حاصل فنای ارادهٔ خود در ارادهٔ الهی است. تنها در این حالت دوم است که فرد به معنای واقعی کلمه «معذور» است، زیرا اعمالش دیگر از او نیست، بلکه از آن «می» یا همان عشق الهی است که وجودش را فرا گرفته است.
- صواب
- درست، صحیح، کار نیکو
- جام حق
- جام حقیقت؛ استعاره از تجلیات و عشق الهی که عارف را سرمست میکند.
- کشیدست
- نوشیده است، سر کشیده است (فعل کهن)
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.