Magbasa Daftar 6 Ang Pagkakasakit ni Hilal na Ito at ang Kawalang-alam ng Kanyang Panginoon sa Kanyang Sakit dahil sa Paghamak at Hindi Pagkilala, at ang Pag-alam ng Puso ni Mustafa (sumakanya ang kapayapaan) sa Kanyang Sakit at Kanyang Kalagayan, at ang Pagbisita at Pagdalaw ng Sugo (sumakanya ang kapayapaan) kay Hilal na Ito. Taludtod 1158

M6:1158 — برگمان آن ز شادی زد دو دست / کان شهنشه بهر او میر آمدست

برگمان آن ز شادی زد دو دستکان شهنشه بهر او میر آمدست
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:1158

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: با این گمان از شادی دست می‌زد که آن پادشاه بزرگ برای همین میر آمده است.

معنا: خواجه از شدت شعفِ آمدن پیامبر به دست‌افشانی مشغول شد، زیرا گمان می‌برد که حضور پیامبر خاص برای دیدار اوست.

شرح

این بیت، اوج شادیِ خواجه را از آمدن پیامبر اکرم (ص) به تصویر می‌کشد. خواجه، که مولانا او را «میر» یا «ارباب» می‌نامد، از شنیدن خبر ورود پیامبر چنان از خود بی‌خود می‌شود که دست‌ها را به هم می‌زند، می‌رقصد و برمی‌جهد. نکتهٔ کانونی اینجاست که مولانا به روشنی می‌گوید: «بر گمان آن ز شادی زد دو دست / کان شهنشه بهر او میر آمدست». یعنی این همه شعف، ریشه در یک گمان و پندار نادرست داشت؛ خواجه گمان می‌کرد پیامبرِ عظیم‌الشأن، خاص برای دیدار او قدم رنجه فرموده است. این «شادی کاذب» یا «شادی برآمده از سوءفهم»، نقطهٔ عطفی است که پیامبر در بیت‌های بعد بی‌درنگ به آن پاسخ می‌دهد. در واقع، این واکنش خواجه، نمونه‌ای از خصیصهٔ بشری است که توجهات بزرگ را به خود و برای خود تعبیر می‌کند. او از فرط طرب، رخساره‌اش چون گُل شکفته می‌شود و حاضر است جان خود را به عنوان «پامزد» به بشارت‌دهندهٔ خبر دهد. حتی دعوت می‌کند که پیامبر با ورود به خانهٔ او، آن را به «فردوس» مبدل کند. اما این شیوهٔ استقبال، به رغم ظاهر مشتاقانه‌اش، حاوی رگه‌هایی از «نخوت» و خودبینی است که نباید از چشم پیامبر دور بماند. پیامبر، بلافاصله در بیت بعد (M6:1159) «از بهر عتاب» او را متوقف می‌کند و می‌گوید: «من برای دیدن تو نامدم». این تصحیح، نشان می‌دهد که در سلوک معنوی، حتی شور و شادی نیز باید از گمان‌های شخصی پاک شود و بر مبنایی از واقع‌بینی و حقیقت بنا گردد. شادی حقیقی، آن است که از سرِ اتصال به مبدأ باشد، نه از سرِ توهمِ مرکزیت‌یافتن خود.

نکات کلیدی

  • شادی خواجه ریشه در گمان باطل داشت که پیامبر خاص برای او آمده است.
  • این بیت نمایانگر خودبینی انسانی در تعبیر توجهات بزرگ الهی است.
  • شور و شعف معنوی باید از پیش‌فرض‌های غلط و نخوت شخصی پاک شود.
  • مولانا این شادی را مقدمهٔ «عتاب» و تصحیح پیامبر قرار می‌دهد.
  • شادی حقیقی بر اساس اتصال به حقیقت است، نه توهم مرکزیت خویش.

Sources: d6-s24 · 00:29:56

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.