Magbasa› Daftar 6› Ang Proklamasyon ni Syed Malik Tirmidh na 'Sinuman ang Pumunta sa Samarkand sa Loob ng Tatlo o Apat na Araw para sa Isang Partikular na Misyon ay Bibigyan Ko ng Balabal, Kabayo, Alipin, Babaeng Alipin, at Ganito Karaming Ginto.' Ang Narinig ng Palamuting Tao sa Baryo ang Balitang ito at Lumapit sa Hari na Nagsasabing 'Hindi ako makakalis.'› Taludtod 2615

M6:2615 — گفت سیروا می‌طلب اندر جهان / بخت و روزی را همی‌کن امتحان

گفت سیروا می‌طلب اندر جهانبخت و روزی را همی‌کن امتحان
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:2615

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: گفت «سیر کنید»؛ در جهان بجویید، بخت و روزی خود را همی‌کنید امتحان. معنا: خداوند فرمود در زمین سیر کنید؛ پس در جهان بگرد و به دنبال انسان‌های کامل و صالح باش، چرا که یافتن آن‌ها خود نوعی بخت و روزی‌ست که باید آزمود و برای آن خطر کرد.

شرح

این بیت، دعوتی است از جنس فرمان قرآنی «سیروا فی الارض» (در زمین سیر کنید)، اما با تفسیری عمیق و عرفانی که مولانا به آن می‌بخشد. در گذشته، پیش از آنکه دانش و تجربه از طریق کتب و ابزارهای مدرن قابل دستیابی باشد، سیر و سفر در زمین نه تنها راهی برای شناخت آفاق و انفس بود، بلکه غایت مهم‌تری داشت: یافتن «صالحان»، «بزرگان» و «انسان‌های کامل». این سفرها، به خلاف گردشگری تفریحی امروز که اغلب برای رفع ملالت و سرگرمی انجام می‌شود، با قصد و نیتی پاک، برای رسیدن به گنجینه‌های معنوی حیات صورت می‌گرفت.

من معتقدم، آن‌طور که مولانا می‌گوید، در میان این عقول جمعی، همیشه ممکن است «مصباحی فتد اندر میان، مشتعل گشته ز نور آسمان»؛ یعنی عقل و بصیرتی پیامبرانه یا آسمانی وجود داشته باشد. اما کشف این گونه انسان‌ها به سادگی میسر نیست و نیاز به طلب و جستجو دارد. در این جهان آمیخته از سفلی و علوی، که ظاهراً همه‌چیز در هم تنیده است و روح‌های روشن و تیره در کنار یکدیگرند، یافتن گوهر ناب، خود یک امتحان است.

مولانا می‌فرماید: «بخت و روزی را همی‌کن امتحان». یافتن چنین گنجی، مانند هر کار دیگری در این عالم، تضمین شده نیست. درست مانند تاجری که در سفرهای پرخطر خود، با تهدید راهزنان و سختی راه‌ها، برای کسب معیشت خطر می‌کرد و هیچ تضمینی برای سود نداشت. بخت و روزی در اینجا صرفاً مادی نیست، بلکه یافتن یک روشن‌بین، یک انسان دستگیر و راهنما، بالاترین سرمایه‌ی عمر است. این خود جزو روزی‌های الهی است که به قول مولانا، در این جهان مساوی توزیع نشده. این تفاوت‌ها و نابرابری‌ها، از تبعیض برنخاسته، بلکه لازمه و قائمه‌ی این عالم است؛ جهان، جهان تفاوت‌هاست و نمی‌توان آرزوی رفع کامل آن‌ها را داشت. پس باید در این جهانِ پر از تفاوت‌ها، با خطر و کوشش، به دنبال روزی‌های معنوی بود و بخت خود را در این مسیر آزمود.

نکات کلیدی

  • هدف اصلی سفر در نگاه مولانا، یافتن انسان‌های کامل و صالح است، نه صرفاً تفریح.
  • این بیت به فرمان قرآنی «سیروا فی الارض» اشاره دارد، اما با تفسیری عرفانی و معنوی.
  • برخورد با «عقل پیامبرانه» یا بصیرت آسمانی در میان مردم، از روزی‌های خاص معنوی است.
  • یافتن راهنمایان روحی نه تفریح، بلکه امتحانی برای بخت و روزی الهی‌ست که باید برای آن خطر کرد.
  • مولانا تفاوت در روزی‌ها و نعمت‌ها را لازمه‌ی نظام هستی می‌داند، نه تبعیض یا نقص در عدالت.

Sources: d6-s60 · 17:07:00 d6-s60 · 18:43:00 d6-s60 · 21:03:00 d6-s60 · 22:57:00 d6-s60 · 24:38:00 d6-s60 · 26:00:00

❋

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

❋

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.