Magbasa Daftar 6 Ang Nakita Nila sa Palasyo ng Kutang Ito ng mga Larawan ng Mukha ng Anak na Babae ng Hari ng Tsina, at ang Pagkawalan ng Malay ng Tatlo, at ang Kanilang Pagkakalugmok sa Tukso, at ang Paghahanap Kung Sino ang Babaeng Ito Taludtod 3776

M6:3776 — ز امر شاه خویش بیرون آمدیم / با عنایات پدر یاغی شدیم

ز امر شاه خویش بیرون آمدیمبا عنایات پدر یاغی شدیم
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:3776

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ما از فرمان پادشاه خود سرپیچی کردیم و با وجود لطف‌های پدرمان، سرکشی پیشه کردیم. معنا: این بیت اعتراف می‌کند که چگونه اعتماد بیش از حد به عقل خود و نادیده گرفتن راهنمایی و لطف بزرگان، به سرکشی و افتادن در دام بلا می‌انجامد.

شرح

این بیت، از زبان جوانانی که به واسطهٔ غرور و خودرأیی به بلایی گرفتار آمده‌اند، سخن می‌گوید. آنها درمی‌یابند که "ز امر شاه خویش بیرون آمدیم / با عنایات پدر یاغی شدیم"؛ یعنی، از فرمان و راهنمایی پادشاه و پدری که مظهر لطف و رحمت بی‌دریغ بود، سرپیچی کردند و عصیان ورزیدند. اعتراف آنها به "سهل دانستیم قول شاه را / آن عنایت‌های بی‌اشباه را" نشان از آن دارد که نصیحت‌ها و لطف‌های بی‌همتای الهی را ساده انگاشتند و ارزش آنها را ندانستند. نتیجه این خودبینی، افتادن در "خندق" بلاست: "نک درافتادیم در خندق همه / کشته و خستهٔ بلا بی‌ملحمه". آنها بدون هیچ جنگ و نزاعی، فقط به دلیل خطا در تشخیص و اعتماد به خویش، زخم‌خورده و هلاک شده‌اند. ریشهٔ این بلا، آنچنان که مولانا تصریح می‌کند، "تکیه بر عقل خود و فرهنگ خویش" است. اینجاست که مولانا یکی از عمیق‌ترین نقدهای خود را بر عقل خودبنیاد و رهاشده مطرح می‌کند. من همواره گفته‌ام که عقل ما، با وجود نفاست و اهمیت بی‌اندازه‌اش، به شدت آسیب‌پذیر است. این عقل آیا سالم است یا بیمار؟ آیا کامل است یا ناقص؟ و از آن مهم‌تر، آیا آزاد است یا بردهٔ عواطف، منافع و خواسته‌های نفسانی شده است؟ چه کسی می‌تواند تضمین کند که عقلش از این آفات رهاست؟ مولانا به درستی اشاره می‌کند که ما "بی‌مرض دیدیم خویش و بی‌رق"؛ یعنی خود را بی‌نقص و فارغ از بندگی‌های پنهان انگاشتیم. یکی از اساسی‌ترین کارکردهای انبیا و اولیا، آزادی‌بخشی عقل است. آنها بیش از آنکه به آزادی‌های سیاسی و اجتماعی بیندیشند، به رهایی خرد از قید و بندهای جهل، تعصب، هوا و هوس می‌پردازند. عقل انسان، بسان میوه‌ای رسیده و شیرین است که صدها آفت و کرم در کمین آن نشسته‌اند. تکیه بر چنین عقلی، بدون مراقبت و وارسی مداوم، عین خودکشی است. این دقیقاً همان نکته‌ای است که مولانا در اینجا بر آن انگشت می‌گذارد: خطای ما در آن بود که به عقل خویش تکیه کردیم، عقلی که ممکن است بیمار و برده باشد، و این تکیه به تنهایی، بلایی عظیم برایمان به بار آورد.

نکات کلیدی

  • اعتماد بی‌جا به عقل خود، بدون ارزیابی وضعیت آن (بیمار یا سالم، برده یا آزاد)، منجر به بلا می‌شود.
  • انبیا و اولیا بیش از هر چیز به آزادی خرد از قید نفس و هوا می‌اندیشیدند.
  • نصیحت‌ها و لطف‌های الهی را نباید ساده انگاشت؛ نادیده گرفتن آنها عواقب وخیمی دارد.
  • عقل، با همهٔ ارزشمندی‌اش، آسیب‌پذیر است و نیاز به مراقبت مداوم دارد تا از آفات خودبینی و بندگی رها شود.

Sources: d6-s84 · 03:18:18 d6-s84 · 03:26:37

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.