Magbasa Daftar 6 Ang Pagdating ng Tao sa Ehipto at ang Kanyang Paglabas sa Gabi sa Kalye upang Maghanap ng Magandang Swerte at Magpalimos, at ang Pagdakip sa Kanya ng mga Gwardya, at ang Kanyang Pagtatamo ng Kanyang Hangarin mula sa mga Gwardya pagkatapos ng Matinding Sugat. 'At maaaring ayaw ninyo ang isang bagay na siyang ikagaganda ninyo,' at ang Kanyang Pagsasabi: 'Ipagkakaloob ng Diyos ang kaginhawahan pagkatapos ng kahirapan,' at ang Kanyang Pagsasabi (sumakanya nawa ang kapayapaan): 'Palakasin mo ang mga pagsubok, lalabas ka,' at ang buong Quran at ang mga ipinahayag na aklat ay sa paglilinaw nito. Taludtod 4256

M6:4256 — بر عسس کرده ملک تهدید و بیم / که چرا باشید بر دزدان رحیم

بر عسس کرده ملک تهدید و بیمکه چرا باشید بر دزدان رحیم
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:4256

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: پادشاه (یا حاکم) نگهبانان شب را با تهدید و بیم خطاب کرد / که چرا بر دزدان مهربان و باگذشت هستید؟ معنا: این بیت به دستور قاطع حاکمی اشاره دارد که نگهبانان شهر را به خاطر نرمی و ترحم بر دزدان مورد سرزنش قرار می‌دهد و از آنها می‌خواهد در اجرای عدالت قاطع باشند.

شرح

من اینجا در این بیت، نکته‌ای کلیدی را می‌بینم که ریشه در فهم عمیقِ عدالت و مسئولیت اجتماعی دارد، و این تنها یک حکم حکومتی خشک نیست، بلکه یک فلسفه‌ی بنیادی را بازگو می‌کند. حاکم، عسس را تهدید می‌کند که چرا بر دزدان رحم روا می‌دارد. این "رحمت" در نگاه اول شاید نیکو به نظر آید، اما مولوی و پیش از او بزرگان دین، ما را به تأمل عمیق‌تری فرا می‌خوانند. همانطور که در نامه امام علی (ع) به مالک اشتر نیز هست، مسئولیت اصلی حاکم، حفظ منافع "عامّه" است، نه "خاصّه". ترحم بر خواص (در اینجا دزدان) در حقیقت، بی‌رحمی به عموم مردم است که از دزدی‌هایشان آسیب می‌بینند. این در واقع بیانگر یک اصل اخلاقی و حکومتی است: ترحم بی‌جا و کورکورانه بر جانی، عین ظلم به بی‌گناهان است. همان مثال معروف "انگشت گزیده" که مولانا خود نیز بارها به آن اشاره کرده است: اگر انگشتی گزیده شود و زهر در آن پخش گردد، اگر آن انگشت بریده یا شکافته نشود، کل بدن به هلاکت می‌افتد. اینجا نیز دزد به مثابه آن انگشت گزیده‌شده است. اگر بر او رحم کنند، زهر دزدی و ناامنی در پیکره جامعه پخش شده و عموم مردم از آن رنج خواهند برد. این حکم از منظر مولوی، نه تنها حکمی برای برقراری نظم، بلکه یک اصل از "اصول دین" است که مستقیماً به خویشتن‌شناسی و شناخت حقایق هستی بازمی‌گردد. اگر حقیقت "عدالت" را نشناسیم، نمی‌توانیم بین رحمت حقیقی و ترحم کاذب تمایز قائل شویم. رحمت حقیقی آن است که خیرِ "اکثر" را به ارمغان آورد، حتی اگر مستلزم سختی بر "اقل" باشد. علاوه بر این، در این ماجرا، ریشه‌های فساد نیز نقد می‌شود. حاکم از عسس می‌پرسد: "چرا عشوشان را از چه رو باور کنید؟ / یا چرا زیشان قبول زر کنید؟" این نشان می‌دهد که در آن زمان نیز، تباهی و فساد اداری، از طریق رشوه و فریبکاری، مانع اجرای عدالت می‌شده است. بنابراین، پادشاه تنها به مجازات دزدان نمی‌پردازد، بلکه به ریشه‌های فساد در دستگاه خود نیز اشاره می‌کند. پس، این بیت نه فقط داستان یک دزد و یک عسس، بلکه یک درس عمیق در فلسفه حکومت، عدالت اجتماعی، و تمایز میان رحمت حقیقی و ترحم باطل است.

نکات کلیدی

  • رحمت بی‌جا بر مجرم، عین بی‌رحمی به مردم است.
  • وظیفه حاکم، پاسداری از منافع عامه است، حتی اگر به نارضایتی خواص بینجامد.
  • فساد (مانند رشوه و فریب) ریشهٔ اخلال در عدالت است.
  • فدا کردن جزء (فرد مجرم) برای کل (امنیت جامعه) یک اصل اخلاقی و حکومتی است.
  • عدالت و نظم اجتماعی، ترحم کورکورانه را برنمی‌تابد.

Sources: d6-s95 · 01:41:45 d6-s95 · 01:57:25

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.