Magbasa› Daftar 6› Ang Kuwento ng Isang Mangingibig na Dumating sa Gabi na Umaasa sa Pangako ng Kanyang Minamahal sa Ibinigay na Silid, at Naghintay ng Ilang Bahagi ng Gabi at Nakatulog. Ang Minamahal ay Dumating upang Tuparin ang Pangako, Nakita Siyang Natutulog, Pinuno ang Kanyang Bulsa ng mga Mani, Iniwan Siya na Natutulog, at Bumalik.› Taludtod 595

M6:595 — عاقبت جوینده یابنده بود / که فرج از صبر زاینده بود

عاقبت جوینده یابنده بودکه فرج از صبر زاینده بود
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:595

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: سرانجام جوینده به مقصود خود می‌رسد، چرا که گشایش و رهایی از دامان صبر زاده می‌شود. معنا: این بیت بر این حقیقت تأکید می‌کند که تلاش و پشتکار در نهایت به نتیجه می‌رسد و هر گشایش و فرجی حاصل تحمل و شکیبایی است.

شرح

این بیت گوهری است از گوهرهای حکمتی مولانا، که پیش از آنکه وارد داستان عاشق خفته شود، آن را چون اصلی کلی و بی‌زمان مطرح می‌کند. «عاقبت جوینده یابنده بود»؛ این یک گزارهٔ مطلق است که به هر تلاشی، به هر جویندگی صادقی، وعدهٔ وصال و یافت می‌دهد. این یافتن، نتیجهٔ منطقی و محتوم جویندگی حقیقی است، نه یک بخت و اقبال تصادفی. اما نکتهٔ اصلی در نیم‌بیت دوم است: «که فرج از صبر زاینده بود». اینجا مولانا از صبر، صفتی فعال و خلاق می‌سازد. صبر تنها به معنای انتظار کشیدنِ منفعل نیست؛ بلکه نیرویی است زاینده که از دل آن «فرج» – گشایش، رهایی و آرامش – متولد می‌شود. صبر، رحم و بطنی است که فرج را در خود می‌پروراند و به دنیا می‌آورد. این تصویر، پویایی و امید را در دل مفهوم صبر می‌نشاند. در واقع، مولانا در این بیت به ما می‌آموزد که صبر نه تنها راهگشاست، بلکه خود آفرینندهٔ راه و گشایش است. فرج از جایی دیگر نمی‌آید تا ما صرفاً منتظرش باشیم؛ بلکه از درون خود صبر، جوانه می‌زند و رشد می‌کند. این پیامی است در مقابل یأس و نومیدی؛ تلاشی که با صبر همراه شود، بی‌تردید ثمر خواهد داد. البته، داستان عاشقی که پس از این بیت می‌آید و در انتظار معشوق به خواب می‌رود، تلنگری ظریف به همین اصل است. آن عاشق، جوینده بود و معشوق هم وعده داد، اما صبر او بیدار و هوشیار نبود. صبری که مولانا از آن سخن می‌گوید، صبری است آگاهانه، صبری که چشم‌بیدار دارد و قلب را به خواب نمی‌سپارد. من، خودم، بارها در سخنرانی‌هایم تأکید کرده‌ام که مولانا خودش را "دل بی‌خواب" می‌داند. او از آن دسته نیست که هنگام انتظار معشوق، خواب چشمانش را برباید و گردوی اطفال را در جیبش بگذارند. صبرِ حقیقی، هشیاری را از انسان نمی‌گیرد، بلکه آن را تیزتر و برّنده‌تر می‌کند. بنابراین، این بیت تنها یک تشویق به انتظار نیست، بلکه دعوت به یک انتظار فعال و زاینده است.

نکات کلیدی

  • جویندگی صادقانه به یابندگی می‌انجامد.
  • صبر نیرویی منفعل نیست؛ بلکه قدرتی فعال و زاینده است.
  • گشایش و فرج از بطن شکیبایی هوشیارانه متولد می‌شود.
  • انتظار حقیقی نیازمند بیداری دل و هوشیاری است، نه خواب غفلت.

Sources: d6-s13 · 52:53:00 d6-s13 · 54:21:42 d6-s13 · 57:44:00

❋

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

❋

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.