Magbasa Daftar 6 Ang Kuwento ng Patuloy na Pagsasabi ni Bilal ng 'Ahad Ahad' (Isa, Isa) sa Gitna ng Init ng Hijaz, dahil sa Pag-ibig kay Mustafa (sumakanya ang kapayapaan), sa mga Hapon na Iyon nang Saktan Siya ng Kanyang Panginoon ng Isang Sangang Tinik sa Harapan ng Araw ng Hijaz dahil sa Kanyang Fanatismo, at ang Dugo ay Umagos mula sa Katawan ni Bilal, at mula sa Kanya ay Lumabas ang 'Ahad Ahad' nang hindi niya sinasadya, tulad ng Pagdaing na Lumalabas mula sa Ibang mga Naghihirap nang hindi sinasadya, sapagkat Siya ay Puno ng Sakit ng Pag-ibig, at Walang Pag-aalala sa Pagtanggal ng Sakit ng Tinik na Pumasok, tulad ng mga Manggagaway ng Faraon at George, at Iba Pa na Hindi Mabilang. Taludtod 943

M6:943 — هر خماری مست گشت و باده خورد / رخت را امشب گرو خواهیم کرد

هر خماری مست گشت و باده خوردرخت را امشب گرو خواهیم کرد
✦ I-render ang beyt na ito sa Filipino

M6:943

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — mula sa kanyang mga naka-record na panayam sa Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: هر که در خود خمار و تشنگی باده داشت، مست شد و شراب عشق نوشید. امشب رخت و هرچه داریم، در راه این مستی و سرمستی گرو خواهیم گذاشت. معنا: این بیت بیانگر لحظه‌ای از سرسپردگی تمام‌عیار به بادهٔ عشق الهی است، که در آن هر گونه تشنگی و خماری به مستی بدل می‌شود و عارف از همهٔ تعلقات و حتی آبرو و ظاهر خود در راه این مستی می‌گذرد.

شرح

«هر خماری مست گشت و باده خورد / رخت را امشب گرو خواهیم کرد» این بیت، تصویری ناب از سرمستی عارفانه و رها کردن خویشتن است، به ویژه در بستر ابیات نوروزی که مولانا در دفتر ششم مثنوی سروده. او می‌گوید با آمدن «فرصت» و به خواب رفتن «پاسبان» — که شاید استعاره‌ای از عقل معاش یا ملامتگران باشد — سیلاب عشق توبه را با خود برده است. این تعبیری عمیق و پرشور از تحول درونی است.

«خمار» در اینجا، تنها به معنای آثار پس از نوشیدن باده نیست؛ بلکه حالتی است از تشنگی عمیق، یا آن سرسختی وجودی که هنوز به شور و مستی عشق نرسیده. مولانا می‌گوید در این «فرصت» که پیش آمده، حتی آن خمارها و آن جان‌های ناهوشیار نیز مست گشته‌اند. این یک دعوت عمومی است؛ هیچ کس از این بزم عشق محروم نمی‌ماند. بادهٔ عشق، همه را در خود فرومی‌برد و از خمار بیرون می‌آورد. اینجا دیگر تفکیکی نیست میان آنان که از پیش مست بوده‌اند و آنان که تازه به جمع مستی‌کنندگان پیوسته‌اند؛ همه مست شدند و باده نوشیدند.

اما بخش مهم‌تر، «رخت را امشب گرو خواهیم کرد» است. «رخت گرو گذاشتن» کنایه از گرو گذاشتن دارایی، آبرو، اعتبار، و هر آنچه هستی ظاهری انسان را تشکیل می‌دهد، برای رسیدن به آن مطلوب درونی است. وقتی می‌گویید رخت گرو می‌گذارم، یعنی حاضر به هرگونه فداکاری و چشم‌پوشی از جهان و جهانیان هستم. این اوج شوریدگی است، نهایت بی‌باکی و وارستگی.

این حرکت، دقیقاً در راستای آن «محو» شدنی است که مولانا در جای دیگر فرمود «محو می‌باید نه نحو اینجا بدان». گویی باید تمام خود را محو کرد، از فرم و صورت گذشت و به بی‌صورتی رسید. رخت، نماد صورت و ظاهر است؛ گرو گذاشتن آن، یعنی فراتر رفتن از این تعینات بیرونی برای دستیابی به حقیقت بی‌صورت عشق. این ترک تعلقات، نه از سر اجبار که از سر شور و اختیار است. از سر شوقی است که آنچنان غالب شده که مجالی برای محاسبه و احتیاط باقی نمی‌گذارد.

عبارت «امشب» نیز بر فوریت و حال‌گرا بودن تجربهٔ عارفانه تأکید دارد. فرصت عشق، فرصتی لحظه‌ای و آنی است. صوفی، ابن‌الوقت است؛ فرزند زمان حال. او تسلیم لحظهٔ حال می‌شود و هیچ اندیشه‌ای را به فردا نمی‌افکند. این «امشب» فرصتی است برای تجربهٔ بی‌واسطهٔ عشق، که هیچ تأخیری را برنمی‌تابد. در این لحظهٔ خاص، مرز میان خمار و مستی برداشته می‌شود و همه به یکباره در دریای بی‌کران عشق مستغرق می‌گردند. این یعنی طرب‌ورزی، یعنی شکوه زندگی، یعنی همان «جلاء الاحزان» و سبُک‌روحی که مولانا مروج آن است؛ نه حزن و اندوه ناشی از جدایی، بلکه مستی رهایی و وصل.

نکات کلیدی

  • «خمار» در اینجا نشان‌دهندهٔ حالت پیش از مستی یا تشنگی عمیق برای بادهٔ عشق است که با «فرصت» نوروزی به مستی بدل می‌شود.
  • «رخت گرو خواهیم کرد» نماد نهایت سرسپردگی و فداکاری عارفانه است؛ گذشتن از همهٔ تعلقات ظاهری، آبرو و هستی برای تجربهٔ بی‌واسطهٔ عشق الهی.
  • این بیت تجسمی از «محو» شدن عارف است؛ عبور از صورت و ظاهر به بی‌صورتی و حقیقت عشق، با رها کردن «رخت» ظاهری.
  • «امشب» بر فوریت و حال‌گرایی تجربهٔ عرفانی تأکید دارد؛ فرصت عشق آنی است و تعویق‌ناپذیر.
  • مضمون بیت، طرب‌ورزی و سبُک‌روحی مولانا را بازتاب می‌دهد؛ رهایی از سنگینی توبه و حسابگری و غرق شدن در شادی بی‌قیدوبند عشق.

Sources: d6-s72 · 00:02:48 d6-s72 · 00:04:46 d6-s72 · 00:06:01

به زبانِ تو — Iyong wika · AI

Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin

Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.

Mga itinanong ng mambabasa

Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.