M1:2716 — ای خداوند این خم و کوزهٔ مرا / در پذیر از فضلِ الله اشتری

这句诗是鲁米从故事转向寓言的核心祷词。故事中，一位沙漠里的阿拉伯人，以为巴格达也缺水，便将自己最珍贵的一罐雨水作为礼物献给哈里发。鲁米借此设喻：那罐子（کوزه, kūzeh）就是我们受限的肉身，里面的咸水就是我们浑浊的五感。

这句祷词的言说者，既是那个天真的阿拉伯人，也是每一个走向真主的苏菲行者。他献上自己仅有的一切——这个物质的身体和它所能感知到的一切。他深知这份“礼物”与真主无限的恩典之海相比，是多么贫乏、不值一提，就像把一罐雨水带到水量充沛的底格里斯河畔一样。

因此，这份献礼能否被接纳，不取决于礼物本身的价值，而全凭领受者的“恩典”（فضل, fażl）。鲁米引用了《古兰经》中的一句“真主确已用乐园换取了信士们的生命和财产”（إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ - 9:111），“真主选购”（الله اشتری, Allāh ishtarā）一词便源于此。这暗示了一种神圣的交易：仆人献上自己有限的“所有”，即这个“坛罐”之身，而真主以其无限的慷慨“买下”它，不是因为它有价值，而是出于纯粹的慈悲与恩典。这节祷文充满了苏菲式的谦卑与全然的信靠。

این بیت در دل داستان مرد عربی بیان می‌شود که از بیابان، کوزه‌ای آب باران برای خلیفه در بغداد هدیه می‌آورد، بی‌خبر از آنکه رود عظیم دجله در آن شهر جاری است. مولانا بلافاصله این داستان را به یک تمثیل عرفانی تبدیل می‌کند: کوزه، نماد تن خاکی و محدود انسان است و آب درون آن، نماد اعمال و عبادات ماست که از طریق حواس پنج‌گانه (لوله‌های کوزه) به دست می‌آید. این اعمال در مقایسه با عظمت و بی‌کرانگی خداوند (اقیانوس)، مانند همان آب ناچیز در برابر رود دجله است.

فراز «الله اشتری» برگرفته از آیهٔ ۱۱۱ سوره توبه است: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ» (همانا خداوند جان و مال مؤمنان را در برابر بهشت از ایشان خریداری کرده است). مولانا با این اشاره، نیایش سالک را به تصویر می‌کشد که به خداوند عرضه می‌دارد: «خداوندا، من جز این تن خاکی و اعمال ناچیز چیزی ندارم. تو خود فرمودی که خریدار جان و مال مؤمنان هستی. پس از روی فضل و بخشندگی‌ات، این هدیهٔ ناقابل مرا بپذیر و مشتری آن باش.»

نکتهٔ کلیدی در این بیت، تأکید بر «فضل» الهی است. سالک می‌داند که عمل او در ذات خود ارزشی ندارد و لایق بارگاه الهی نیست، اما به کرم و لطف خداوند امید دارد که این هدیه را نه به بهای آن، بلکه به صداقت و نیاز آورنده‌اش بپذیرد. این بیت، اوج فروتنی و امیدواری در سلوک عرفانی است.

This couplet comes from the story of an Arab nomad in the desert who, at his wife's urging, decides to take a jar of rainwater as a gift to the Caliph in Baghdad. The wife, unaware of the Tigris River flowing through Baghdad, believes that fresh water would be a precious and unique gift for the Caliph, even more valuable than his vast treasures. In this particular couplet, the Arab is making a plea to God, asking Him to accept his humble offering. The phrase 'Allah اشتری' (Allah, the Buyer) is significant. It implies that God is the ultimate recipient and judge of all sincere actions and gifts. Even though the physical gift is for the Caliph, the intention and the sincerity behind it are directed towards God, who 'buys' or accepts such pure-hearted offerings, regardless of their material value. This highlights a core Sufi principle: the inner state and intention (niyyah) are paramount, transforming even the most ordinary act into a spiritual deed.