M1:2724 — در میان شهر چون دریا روان / پر ز کشتیها و شست ماهیان

这句诗描绘了巴格达城的富饶景象，与那位从沙漠远道而来的妇人（鲁米在诗中交替使用“阿拉伯人”与“妇人”的称谓）的无知形成了鲜明对比。她以为自己带来的一罐雨水是稀世珍宝，却不知自己正走向一个拥有无尽水源的地方——底格里斯河（دجله, Dijla）。

鲁米用“如海洋般流淌”（چون دریا روان）来形容河水的浩瀚，用“满是船只和洗鱼的景象”（پر ز کشتیها و شست ماهیان）来描绘其上的勃勃生机。这不仅是写实，更是一个深刻的苏菲隐喻。那罐卑微的雨水，象征着我们有限、零散的感官认知（حس）和理性知识（ادراکات）。而那条大河，则象征着无限的神圣实相或灵性之海（بحر حقیقت）。

这个故事的核心在于，人常常执着于自己渺小的“所有”，并以此为傲，却不知在灵性的“君王”面前，这些不过是班门弄斧。正如妇人献水于河边，我们也常常试图用自己支离破碎的知识去揣度那无限的、流淌在万物之下的神圣智慧。鲁米劝诫我们，应当超越这种有限的感知，去亲见那“其下有诸河奔流”（تجری تحتها الانهار）的真正实相。

این بیت در ادامهٔ داستان مرد عرب بادیه‌نشینی است که کوزه‌ای آب باران را به عنوان هدیه‌ای گران‌بها برای خلیفه به بغداد می‌آورد، غافل از آنکه آنجا چه خبر است. مولانا با این بیت، تصویری از واقعیت بغداد را در برابر تصور آن مرد عرب قرار می‌دهد. بغداد، که نماد بارگاه الهی و مرکز فیض و رحمت است، نه تنها از بی‌آبی رنج نمی‌برد، بلکه رودی عظیم چون دجله، مانند دریایی خروشان، از میان آن می‌گذرد.

توصیف این رود به «دریا» و اشاره به «کشتی‌ها» و «صید ماهیان» بر عظمت، فراوانی و حیات‌بخشی آن تأکید می‌کند. این تصویر، نمادی از اقیانوس بی‌کران معرفت و رحمت الهی است. هدیهٔ کوچک و محدود مرد عرب (نماد عبادات و معرفت جزئی انسان) در برابر این دریای نامتناهی، هیچ به شمار می‌آید. اما نکتهٔ اصلی داستان که در ادامه می‌آید این است که خلیفه (نماد خداوند) نه به خود هدیه، بلکه به نیت پاک و عشق آن مرد می‌نگرد. این بیت، تضاد میان معرفت محدود بشری و لطف بی‌نهایت الهی را به زیبایی به تصویر می‌کشد.

This couplet describes the reality of Baghdad, a reality entirely unknown to the desert-dweller bringing his pathetic gift of rainwater. Rumi paints a picture not just of a river, but of a vast, sea-like waterway, the Tigris (دجله, Dijla), which is the lifeblood of the city.

The imagery is one of overwhelming abundance and bustling commerce. The river is not a mere stream but a daryā (sea), filled with kashtīhā (ships), implying trade, travel, and wealth. The mention of shast-e māhiyān (the casting of fishing lines) adds another layer, suggesting a source of endless sustenance. The city is not thirsty; it is thriving on a liquid treasure far greater than anything the Bedouin can imagine.

Metaphorically, the Bedouin represents the limited human being who offers his small, heartfelt acts of devotion to God, unaware that God is the Ocean of Being, the source of all existence and grace. The gift, while sincere, is comically inadequate when faced with the infinite reality of the Divine. The couplet serves to establish the dramatic irony of the situation: the gift-bearer's profound ignorance versus the Caliph's (and God's) unimaginable plenitude.