Oku› Defter 1› Kendi halini ve sarhoşluğunu cahillerden gizlemek gerektiği beyanı üzerine› Beyit 3456
M1:3456 — علم چون بر دل زند یاری شود / علم چون بر تن زند باری شود
M1:3456
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
دانش و علم حقیقی آن است که بر دل بنشیند و انسان را در مسیر معنوی یاری کند، اما علمی که صرفاً ظاهری و در خدمت تن باشد، همچون باری سنگین و بیفایده است.
مولانا در این بیت، دو نوع علم را در برابر هم قرار میدهد: علم «اهل دل» و علم «اهل تن». این تمایز، جان کلام او در این بخش از مثنوی است.
علمی که بر دل مینشیند، دانشی است که از سطح مفاهیم و کلمات عبور کرده و به بصیرت و شهود درونی تبدیل شده است. این علم، وجود انسان را سبکبال میکند، راه را به او نشان میدهد و در سختیها یاور و راهنمای اوست. مانند بالی است که انسان را به پرواز درمیآورد. این همان دانشی است که در بیت قبل، «حمّال» یا حملکنندهٔ صاحبانش توصیف شده بود؛ یعنی خودِ علم، صاحبش را به سوی مقصد حمل میکند.
در مقابل، علمی که بر تن میزند، دانشی است که در حد ظاهر باقی مانده و تنها در خدمت اهداف مادی، دنیوی و جسمانی به کار گرفته میشود. این علم به جای آنکه انسان را رها کند، او را سنگینبار و اسیر خود میسازد. به جای آنکه راهنما باشد، به ابزاری برای تفاخر، جدل و ارضای نفس تبدیل میشود و همچون باری سنگین بر دوش صاحبش سنگینی میکند. مولانا در بیت بعدی با اشاره به آیه قرآن در مورد «دانشمندانی که مانند الاغی کتاب حمل میکنند» (یَحْمِلُ أَسْفَارًا)، این مفهوم را روشنتر میسازد. چنین علمی نه تنها کمکی به رشد معنوی نمیکند، بلکه خود مانعی بزرگ بر سر راه است.
- یاری
- یار، کمک، مددکار
- باری
- بار سنگین، وزنه، سربار
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.