Oku› Defter 1› Vezirin İncil Hükümlerini Karıştırması› Beyit 498
M1:498 — عاقبتدیدن نباشد دستباف / ورنه کی بودی ز دینها اختلاف
M1:498
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
آیندهنگری و درکِ عاقبتِ حقیقیِ امور، موهبتی الهی است و در توانایی انسان نیست؛ اگر انسانها به تنهایی میتوانستند حقیقت را ببینند، این همه تفرقه و اختلاف در میان ادیان پدید نمیآمد.
مولانا در این بیت به یکی از مسائل کلیدی در مسیر معنوی اشاره میکند: ناتوانی ذاتی انسان در تشخیص راه حق از باطل تنها با تکیه بر عقل و درک شخصی خود. او میگوید اگر «عاقبتبینی» — یعنی دیدن نتیجه و حقیقت نهایی هر راه و عقیدهای — امری بود که انسان میتوانست مانند یک قالی آن را با دست خود ببافد و تولید کند، دیگر دلیلی برای این همه اختلاف و تفرقه میان ادیان و مذاهب وجود نداشت.
این بیت در دل داستان وزیری بیان میشود که با تحریف انجیل، فرقههای مسیحی متعددی را به وجود آورد تا آنها را به جان هم بیندازد. وجود همین اختلافات، خود بزرگترین گواه است بر اینکه انسانها به تنهایی نمیتوانند به حقیقت نهایی دست پیدا کنند. هر گروهی گمان میکند که راه درست را یافته و عاقبتِ کار را دیده است، اما در واقع اسیر دیدگاه محدود خود شده است.
بنابراین، مولانا نتیجه میگیرد که عاقبتبینی حقیقی، یک توانایی اکتسابی و محصول فکر بشر نیست، بلکه یک «کشف» و موهبت الهی است که تنها با راهنمایی یک پیر و استاد حقیقی یا عنایت مستقیم خداوند حاصل میشود. اختلاف ادیان، نشانۀ عجز بشر و نیاز او به راهنمایی از منبعی فراتر از خود اوست.
- عاقبتدیدن
- آیندهنگری، دیدن فرجام و نتیجهٔ نهایی کارها، بصیرت
- دستباف
- بافته شده با دست، کنایه از چیزی که ساختهٔ بشر و اکتسابی باشد
- ورنه
- و اگر نه
- کی بودی
- چه زمانی میبود؟ هرگز نمیبود
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.