Oku› Defter 1› Vezirin Halveti Bozmayacağını Söylemesi› Beyit 599
M1:599 — گر کمالم، با کمال اِنکار چیست / ور نیَم، این زحمت و آزار چیست
M1:599
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
وزیر با یک استدلال دوپهلو به مسیحیان می‌گوید: «یا مرا کامل و صاحب بصیرت می‌دانید، که در این صورت باید به تصمیم من برای خلوت‌نشینی احترام بگذارید؛ یا مرا کامل نمی‌دانید، که در این صورت اصلاً چرا برای راهنمایی گرفتن، این‌قدر خود و مرا به زحمت می‌اندازید؟»
این بیت، اوج استدلال فریب‌کارانۀ وزیر است که در نقش یک زاهد مسیحی، خود را در خلوت حبس کرده تا پیروانش را بیازماید و ایمانشان را سست کند. مسیحیان بیرون از صومعه جمع شده و به او التماس می‌کنند که بیرون بیاید و راهنمایشان باشد. وزیر، که هدفش همین سرگردانی و آشفتگی آنهاست، با یک برهان قاطع راه را بر آنها می‌بندد.
منطق او چنین است:
-
فرض اول: من کامل هستم. شما معتقدید که من به «کمال» روحانی رسیده‌ام و راهبری کامل هستم. اگر چنین است، پس باید بپذیرید که هر کاری می‌کنم، از جمله همین خلوت‌نشینی، از روی حکمت و کمال است. پس اصرار شما برای خروج من، در واقع «انکار» و بی‌اعتنایی به همان کمالی است که به من نسبت می‌دهید. شما نمی‌توانید هم مرا کامل بدانید و هم عمل مرا ناقص بشمارید.
-
فرض دوم: من کامل نیستم. اگر هم فرض کنیم که من به کمال نرسیده‌ام و یک راهبر واقعی نیستم، پس اصلاً چرا این‌قدر خود را برای من به «زحمت و آزار» می‌اندازید؟ چرا از یک فرد ناقص انتظار هدایت دارید؟ در این صورت بهتر است مرا رها کنید و دنبال راهبری دیگر بگردید.
این استدلال، پیروان را در یک بن‌بست روانی قرار می‌دهد و راه هرگونه چون‌وچرا را می‌بندد. این بیت نشان‌دهندۀ هوش وزیر در استفاده از منطق برای پیشبرد نقشۀ پنهانی خود است.
- کمال
- در اینجا به معنی کمال معنوی، مرتبۀ والای عرفانی، بی‌نقصی
- اِنکار
- نپذیرفتن، رد کردن، زیر سؤال بردن
- ور نیَم
- مخفف «و اگر نیستم»
- آزار
- در اینجا به معنی مزاحمت، دردسر، اذیت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.