M2:2624 — در سفر گر روم بینی یا ختن / از دل تو کی رود حب الوطن

این بیت بخشی از پاسخ ابلیس به معاویه است. ابلیس در اینجا با استفاده از یک مثال آشنا، یعنی «حب الوطن» یا عشق به میهن، حال خود را توصیف می‌کند. او می‌گوید همان‌طور که یک مسافر، حتی اگر زیباترین و شگفت‌انگیزترین سرزمین‌ها مانند روم (نماد غرب و قدرت) یا ختن (نماد شرق و لطافت) را ببیند، باز هم عشق به وطن اصلی‌اش در دلش باقی است، من نیز با وجود سقوط و دوری از درگاه الهی، عشق و مهر اولیه خود به آن جایگاه را از یاد نبرده‌ام.

مولانا این تمثیل را به کار می‌گیرد تا نشان دهد که سرشت و پیشینه‌ی هر موجودی در عمق وجودش حک شده است. ابلیس، که روزی فرشته‌ای مقرب و «ساکن عرش» بوده، ادعا می‌کند که آن عشق اولیه به اصل و مبدأ خویش، یعنی عالم ملکوت، هرگز از دلش بیرون نمی‌رود. این بیت، حسرت و نوستالژی عمیق ابلیس برای جایگاه از دست رفته‌اش را بیان می‌کند و به نوعی، طغیان او را نه از سر انکار محض، بلکه از منظر یک عاشق رانده شده به تصویر می‌کشد.