Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1363
M5:1363 — چه بزان کآن شهوت او را بز گرفت / بَز گرفتن گیج را نبود شگفت
M5:1363
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
شهوت، آن زن را مانند بزی بیقرار و بازیگوش کرده بود؛ اما عجیب نیست که فردی سرگشته و گیج از شهوت، چنین رفتاری از خود نشان دهد.
این بیت در ادامهی توصیف حال خاتون (بانوی خانه) است که پس از فرستادن کنیزک به دنبال کاری، با خر تنها شده و از شدت شهوت، بیاختیار و هیجانزده است. مولانا حالت او را به «بز گرفتن» تشبیه میکند؛ اصطلاحی که به معنای جستوخیز کردن بیدلیل و بازیگوشی بیمهار، شبیه به رفتار بز، است.
نکتهی اصلی بیت این است که این حالت، نتیجهی طبیعی «گیج» شدن عقل است. وقتی شهوت بر کسی غلبه میکند، عقل و خرد او را سرگشته و گیج میسازد و در چنین وضعیتی، بروز رفتارهای سبکسرانه و حیوانی عجیب نیست. مولانا با این تشبیه، نشان میدهد که چگونه نیروی غریزه میتواند وقار و متانت انسانی را زایل کند و او را به سطح یک حیوان بازیگوش تنزل دهد. این بیت مقدمهای است برای ابیات بعدی که در آنها مولانا به صراحت میگوید شهوت، دل را کور و کر میکند و زشتیها را زیبا جلوه میدهد.
- بزان
- مانند بز، بزوار، در حالت جستوخیز و بیقراری بز
- بز گرفت
- دچار حالت بیقراری و جستوخیز شد، بازیگوشیاش گرفت
- گیج
- سرگشته، سردرگم، کسی که عقل و هوشش درست کار نمیکند
- شگفت
- عجیب، مایهی شگفتی و تعجب
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.