Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1367
M5:1367 — تا بداند کآن خیال ناریه / در طریقت نیست الّا عاریه
M5:1367
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
این بیت میگوید که با کمک خداوند، سالک درمییابد که جاذبههای آتشین و نفسانی (مانند شهوت) در راه معنویت، اصالت و دوامی ندارند و همچون کالایی عاریهای، گذرا و غیرواقعی هستند.
این بیت در ادامهی توضیح مولانا دربارهی قدرت فریبندهی شهوت آمده است. در بیتهای قبل، او شهوت را به آتشی تشبیه میکند که خود را در لباس نور (نور) جا میزند و زشتیها را زیبا جلوه میدهد، تا جایی که یک خر در چشم فرد شهوتزده، همچون یوسف زیبا به نظر میرسد.
مولانا میگوید تنها لطف خداوند یا جذبهای الهی میتواند انسان را از این توهم نجات دهد و «ورق را برگرداند». نتیجهی این نجات الهی، در این بیت بیان میشود: فرد نجاتیافته سرانجام میفهمد که آن «خیال ناریه» (خیال آتشین) که همان کششهای نفسانی و شهوانی است، در «طریقت» یا همان مسیر رشد معنوی، یک امر اصیل و ماندگار نیست، بلکه «عاریه» است. یعنی همچون چیزی است که موقتاً به کسی سپرده شده و باید پس داده شود؛ یک واقعیت دروغین و زودگذر است.
بنابراین، این بیت بر تقابل میان حقیقت پایدار معنوی و فریبندگی موقت امیال نفسانی تأکید میکند. راه رهایی از این فریب، شناختن ماهیت عاریهای و غیرواقعی آن است، شناختی که تنها با یاری حق ممکن میشود.
- ناریه
- آتشین، منسوب به نار (آتش)، جهنمی
- طریقت
- راه و روش سلوک معنوی و عرفانی، مسیر رسیدن به حقیقت
- عاریه
- چیزی که به طور موقت به کسی سپرده شده و ماندگار نیست، امانتی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.