Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1366
M5:1366 — جز مگر بندهٔ خدا یا جذب حق / با رهش آرد بگرداند ورق
M5:1366
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
تنها بندگی خالصانه برای خدا یا جذبه و عنایت الهی است که میتواند انسان را از این وضعیت کورکننده نجات دهد و مسیر زندگیاش را تغییر دهد.
این بیت در ادامه توصیف قدرت ویرانگر و فریبنده شهوت آمده است. مولانا میگوید شهوت آنچنان قدرتمند است که دل و دیده را کور میکند و زشتترین چیزها (مانند خر در این داستان) را در نظر انسان زیبا (همچون یوسف) جلوه میدهد. انسان در این حالت، آتش را نور میبیند و خود را در اوج کمال میپندارد.
در چنین وضعیتی، رهایی از این اسارت تقریباً ناممکن است، مگر در دو حالت استثنایی:
-
بندهٔ خدا: کسی که با تلاش و مجاهدت، به مقام بندگی حقیقی رسیده و ارادهاش را تسلیم امر خداوند کرده است. چنین فردی از درون دارای سپری در برابر حملات نفس است.
-
جذب حق: لطف و کشش ناگهانی از سوی خداوند که حتی فرد غافل را بیدار میکند و به سوی خود میکشد. این همان «عنایت» یا «جذبه» در عرفان است که بدون سابقه تلاش فردی، او را از ورطه هلاکت نجات میدهد و ورق زندگیاش را برمیگرداند. این حالت، امید را برای کسانی که خود را غرق در غفلت میبینند، زنده نگه میدارد.
بنابراین، رهایی از چنگال شهوت کورکننده یا از طریق کوشش و بندگی خود فرد (سلوک) ممکن است یا از طریق کشش و لطف الهی (جذبه).
- جذب حق
- کشش و عنایت الهی، لطف خداوند که بنده را به سوی خود میکشد.
- با رهش آرد
- او را به راه راست بیاورد، هدایتش کند.
- بگرداند ورق
- کنایه از تغییر دادن کامل اوضاع و سرنوشت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.