Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1380
M5:1380 — چون ندانی دانش آهنگری / ریش و مو سوزد چو آنجا بگذری
M5:1380
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
اگر دانش و مهارت لازم برای انجام کاری خطرناک را نداری، نزدیک شدن به آن به تو آسیب جدی خواهد زد.
مولانا در این بیت، پیش از شرح ماجرای هولناک مرگ خاتون، از یک تمثیل ساده و قدرتمند استفاده میکند. او میگوید همانطور که ورود به کارگاه آهنگری بدون دانستن فن آن، به سوختن ریش و موی انسان میانجامد، درگیر شدن با نیروهای قدرتمند و ناشناخته (در اینجا، شهوت افسارگسیخته) بدون علم و کنترل لازم، به نابودی ختم میشود.
این بیت هشداری است دربارهٔ «دانش» و «فرهنگ» که در ابیات قبل ذکر شد. کنیزک «دانش» استفاده از کدو را داشت و جان سالم به در برد، اما خاتون که فقط ظاهر عمل را دیده بود و از آن «دقیقه» و ظرافت حیاتی بیخبر بود، خود را به هلاکت انداخت. آهنگری، مانند شهوت یا هر نیروی بنیادین دیگر، با آتش سر و کار دارد؛ نیرویی که هم میتواند ابزاری برای ساختن باشد و هم عاملی برای ویرانی. نزدیک شدن به این آتش بدون مهارت، عین حماقت و خودکشی است.
در سطح عمیقتر، این تمثیل به کل مسیر معنوی اشاره دارد. سالک نمیتواند بدون راهنما و معرفت لازم، خود را در معرض تجربیات روحی قدرتمند قرار دهد. چنین کاری نه تنها به رشد او نمیانجامد، بلکه میتواند او را بسوزاند و نابود کند. این بیت تأکیدی است بر ضرورت همراهی «علم» با «عمل» و پرهیز از تقلید کورکورانه، بهویژه در اموری که با نیروهای درونی انسان سروکار دارد.
- دانش آهنگری
- علم و فن کار با آتش و فلز؛ مهارت و تخصص لازم برای یک کار
- چو
- وقتی که، هنگامی که
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.