Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1395
M5:1395 — کافران را بیم کرد ایزد ز نار / کافران گفتند نار اولی ز عار
M5:1395
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
این بیت به یک باور رایج اشاره میکند که برخی افراد تحمل آتش جهنم را آسانتر از تحمل ننگ و رسوایی میدانند، اما مولانا بلافاصله این تصور را به چالش میکشد.
این بیت در میانهٔ داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد که در آن، خاتون به خاطر پیروی بیلجام از شهوت نفسانی خود به مرگی فجیع و رسواکننده دچار میشود. مولانا این مرگ را نماد «عذاب رسوایی» (عذاب الخزی) میداند که از آتش جهنم نیز بدتر است.
در این بیت، مولانا به یک تصور رایج در میان کافران و منکران اشاره میکند: آنها از آتش جهنم ترسانده میشوند، اما پاسخ میدهند که تحمل آتش برایشان آسانتر از تحمل ننگ و عار است. این گفته در ظاهر شجاعانه و حاکی از غیرت به نظر میرسد، اما مولانا در بیت بعدی بلافاصله این دیدگاه را رد میکند. او توضیح میدهد که آتش جهنم، خود سرچشمه و اصل همهٔ رسواییهاست و این دو از هم جدا نیستند. همانطور که آتش شهوت، آن زن را به هلاکت و رسوایی کشاند، آتش دوزخ نیز عذابی است که ننگ و خواری را در ذات خود دارد.
بنابراین، این بیت یک مقدمه برای رد یک باور غلط است. مولانا نشان میدهد که گناهکاران و پیروان نفس، درک درستی از ماهیت عذاب الهی ندارند. آنها گمان میکنند میتوانند بین آتش و عار یکی را انتخاب کنند، در حالی که پیروی از نفس (که نماد آن خر است) و سرپیچی از حق، هر دو را با هم به ارمغان میآورد: هم سوز آتش و هم ننگ ابدی.
- ایزد
- خداوند، پروردگار
- نار
- آتش، در اینجا منظور آتش دوزخ است.
- اولی
- بهتر، برتر، شایستهتر
- عار
- ننگ، شرم، رسوایی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.