Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1420
M5:1420 — یا چو مستغرق شدی در عشق خر / آن کدو پنهان بماندت از نظر
M5:1420
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
این بیت میگوید که چگونه شهوت و حرص شدید، چشم بصیرت انسان را کور میکند و باعث میشود جزئیات حیاتی و ظریف یک موضوع را نبیند و به هلاکت بیفتد.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون روایت میشود. کنیزک با استفاده از یک کدو، راهی برای کامجویی از خر یافته بود که به او آسیبی نمیرساند. اما خاتون که مخفیانه او را تماشا میکرد، چنان اسیر شهوت و تقلید ظاهری شد که اصل ماجرا و آن «دقیقهٔ کدو» را ندید. او فقط ظاهر لذتبخش عمل را دید و از باطن خطرناک آن غافل ماند.
مولانا از این داستان نتیجهای عرفانی و اخلاقی میگیرد. «عشق خر» در اینجا نماد دلبستگی کورکورانه به امیال نفسانی و لذات ظاهری دنیاست. وقتی انسان «مستغرق» یا غرق در این امیال میشود، نگاهش سطحی شده و از درک حقایق عمیقتر و ظرافتهای راه باز میماند. او مانند کسی است که از یک استاد، تنها ظاهر کارش را تقلید میکند اما از حکمت و دانش پنهان در آن بیخبر است. این غفلت، که ناشی از حرص و شتابزدگی است، سرانجامی جز هلاکت و تباهی ندارد، همانطور که خاتون با ندیدن کدو، خود را به کشتن داد.
- مستغرق
- غرقشده، فرورفته
- عشق خر
- در اینجا کنایه از شهوت و میل شدید نفسانی
- بماندت
- برای تو ماند، از تو پنهان ماند (فعل کهن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.