Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1419
M5:1419 — کیر دیدی همچو شهد و چون خبیص / آن کدو را چون ندیدی ای حریص؟
M5:1419
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
ای انسان آزمند، تو فقط ظاهر جذاب و لذتبخش چیزها را میبینی و از باطن خطرناک و شرط لازم برای مهار آن غافل میمانی.
این بیت بخشی از نوحهی کنیزک بر سر جنازهی بانوی (خاتون) خانه است. خاتون با دیدن رابطهی پنهانی کنیزک با خر، تنها جنبهی شهوانی و لذتبخش ماجرا را دید و از «کدو» که کنیزک برای کنترل و ایمنی به کار میبرد، غافل ماند. این غفلت که از حرص و شهوت کورکورانه سرچشمه میگرفت، به قیمت جانش تمام شد.
مولانا از این داستان جسورانه و تکاندهنده استفاده میکند تا یک اصل مهم عرفانی و اخلاقی را بیان کند: خطر تقلید ظاهری و سطحی از اهل معرفت. خاتون نماد سالک ناپختهای است که تنها صورت و ظاهر اعمال یک «استاد» (در اینجا کنیزک) را میبیند و بدون درک حقیقت و رازِ (سِرّ) درونی آن، شتابزده دست به تقلید میزند. او «کیر» را که نماد جاذبهی دنیوی و لذت آنی است، میبیند اما «کدو» را که نماد معرفت، احتیاط، و شرط باطنیِ لازم برای مهار آن نیروست، نمیبیند.
صفت «حریص» در اینجا کلیدی است. حرص و آز، چشم باطن انسان را کور میکند و او را از دیدن جزئیات حیاتی و خطرات پنهان باز میدارد. این بیت هشداری است به همه کسانی که در هر زمینهای - چه معنوی و چه دنیوی - تنها به پوستهی شیرین و فریبندهی امور توجه میکنند و از مغز تلخ یا شرط لازم آن غافل میمانند.
- خبیص
- نوعی حلوا یا شیرینی که از خرما و روغن درست میکردند.
- حریص
- آزمند، طمعکار، بسیار مشتاق.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.