Oku› Defter 5› Cariyenin hanımın eşeğiyle şehvetini gidermesi ve eşeği keçi ve ayı gibi insanî şehvetini gidermeye alıştırması, ve eşeğin uzvuna bir kabak takması ki haddini aşmasın. Hanım bunu fark etti ama kabağın detayını görmedi. Cariyeyi bahane ederek uzak bir yere gönderdi ve eşekle kabaksız birleşti ve rezillikle helak oldu. Cariye geç vakitte geri döndü ve şöyle feryat etti: “Ey canım ve ey gözümün nuru, uzvu gördün de kabağı görmedin. Zikri gördün de diğerini görmedin.” “Her eksik lanetlenmiştir” yani her eksik görüş ve anlayış lanetlenmiştir; aksi halde cisim olarak zahiri eksikler rahmet olunmuşlardır, lanetlenmiş değil. “Köre günah yoktur” (Nur, 61) ayetini oku, günahı reddetmiş ve laneti, azabı ve gazabı reddetmiştir.› Beyit 1423
M5:1423 — ای بسا شوخان ز اندک احتراف / از شهان ناموخته جز گفت و لاف
M5:1423
Anlam · به زبانِ تو — Kendi dilin · AI
بسیاری از افراد جسور و مدعی، با یادگیری سطحی و ناقص از بزرگان و عارفان، فقط لاف زدن و ادعاهای پوچ را از آنان به ارث بردهاند و از حقیقتِ راهشان بیخبرند.
این بیت در ادامهی داستان کنیزک و خاتون است و نتیجهگیری عرفانی مولوی را بیان میکند. خاتون با دیدن ظاهرِ کار کنیزک، گمان کرد که تمام راز را دریافته است. او نمونهای از شاگردان سطحینگری است که تنها پوستهی اعمال و سخنان استادان معنوی (شهان) را میبینند اما از درک حقیقت و باطن آن عاجزند.
مولوی این افراد را «شوخ» میخواند، یعنی گستاخ و بیپروا. آنها با «اندک احتراف» یا یادگیری مهارتی جزئی و ظاهری، دچار غرور میشوند و تصور میکنند که به مقام استادی رسیدهاند. در نتیجه، تنها چیزی که از بزرگان میآموزند، ادعا («گفت») و خودستایی («لاف») است. این افراد مانند خاتون که آلت خر را دید اما کدوی محافظ را ندید، فقط به ظاهر اعمال عرفانی توجه میکنند و از شرطهای دقیق و ظرایف باطنی آن غافل میمانند و در نهایت، خود و دیگران را به هلاکت معنوی میکشانند.
- شوخان
- گستاخان، افراد بیپروا و جسور، مدعیان
- احتراف
- کسب کردن یک فن یا حرفه، مهارتآموزی
- شهان
- شاهان؛ در اینجا کنایه از عارفان کامل و استادان معنوی
- لاف
- گزافهگویی، ادعای بیاساس، خودستایی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.