M5:2759 — زیرکان که مویها بشکافتند / علم هیات را به جان دریافتند

این بیت بخشی از پاسخ شیخی است که امیر او را به خاطر گدایی مکرر سرزنش می‌کند. شیخ در اینجا برای امیر مثالی می‌آورد تا نشان دهد که قضاوت ظاهری و عقلانی چقدر می‌تواند در مورد مسائل معنوی و عشق الهی خطا کند.

او به «زیرکان» اشاره می‌کند؛ یعنی فلاسفه، منجمان و دانشمندانی که با دقت و موشکافی بی‌نظیر، پیچیدگی‌های جهان مادی را درک کرده‌اند. «علم هیئت» در گذشته به معنای کیهان‌شناسی و نجوم بود و اوج دانش نظری و عقلی به شمار می‌رفت. شیخ می‌گوید حتی این نوابغ که ساختار افلاک را با تمام وجودشان «دریافتند»، باز هم در شناخت حقیقت عشق عاجزند.

پیام اصلی این است: ای امیر، تو که به اندازهٔ آن دانشمندان بزرگ در دانش و دقت نظر نیستی، چگونه به خود اجازه می‌دهی که با نگاه سطحی و عقل جزئی‌نگر، یک عاشق حق را قضاوت کنی؟ همان‌طور که ابیات بعدی نشان می‌دهد، «عشق» از این دانشمندان غیرت ورزید و خود را از آنان پنهان کرد. بنابراین، شیخ به امیر هشدار می‌دهد که برای دیدن حقیقت عاشقان، باید از چشم عقل فراتر رفت و با «چشم عشق» نگریست.