Oku Defter 6 Şah'ın hazineyi o fakire geri vermesi: "Al, biz bundan vazgeçtik!" Beyit 2026

M6:2026 — آنچ لحیانی به خانهٔ خود ندید / هست بر کوسه یکایک آن پدید

آنچ لحیانی به خانهٔ خود ندیدهست بر کوسه یکایک آن پدید
✦ Bu beyti Türkçe dilinde oluştur

M6:2026

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — kaydedilmiş Mesnevi derslerinden

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آنچه ریشو در سرای خویش ندید، یکایک برای بی‌ریش آشکار است. معنا: این بیت بیان می‌دارد که بینش حقیقی و ارزش‌های معنوی نه به سن و سال یا ظاهر بیرونی، که به طهارت باطن و استعداد درونی افراد وابسته است.

شرح

بله، بی‌تردید، این بیت پاسخی قاطع است از مولانا به طعنه‌ها و حسادت‌های برخی از معاصرانش. همان‌طور که می‌دانید، مولانا ارادتی بی‌شائبه و بی‌اندازه به حسام‌الدین چلبی، کاتب جوان مثنوی، داشت. این ارادت و اعتماد عمیق، در دل بسیاری از فقیهان و مدعیان دانش و تجربه، حسادتی عمیق برمی‌انگیخت. آنان که خود را اهل «لحیه» و ریش‌سفید و صاحب‌تجربه می‌دیدند، نمی‌توانستند درک کنند که چرا مولانا چنین جایگاه رفیعی را به جوانی بی‌ریش (کوسه) می‌بخشد. مولانا در اینجا به صراحت و با لحنی کوبنده به این ظاهربینان پاسخ می‌دهد. او می‌گوید آنچه اهل لحیه – یعنی کسانی که به ظاهر و سن و سال و سنت‌های جاری دل بسته‌اند و خود را با این نشانه‌ها تعریف می‌کنند – در خلوت خانهٔ دل خود نیز نمی‌بینند و از ادراک آن عاجزند، همان چیزها یکایک بر «کوسه» – یعنی حسام‌الدین و هر کس که از قید ظواهر رسته و باطنی پاک دارد – پدیدار است. این تنها دفاع از حسام‌الدین نیست؛ بلکه درسی عمیق‌تر است دربارهٔ معیارهای حقیقی ارزش‌گذاری انسان‌ها. مولانا همواره بر این نکته پای فشرده است که جوهر آدمی در اندرون اوست، در خلوص قلب و بصیرت باطنی او. ریش و سبیل، سن و سال، مقام و منصب، همه ظواهرند. چه بسا ریش‌سفیدی که از دیدن حقیقت عاجز است و جوانی بی‌ریش که آیینهٔ تمام‌نمای معانی غیب است. این نگرش، نه تنها معیارهای جامعهٔ ظاهربین را به چالش می‌کشد، بلکه راه را برای فهم عمیق‌تر این حقیقت می‌گشاید که «صید نزدیک و تو دور انداخته‌ای»؛ حقیقت در خانهٔ دل است، نه در اعتبارات بیرونی.

نکات کلیدی

  • معیار ارزش حقیقی، نه سن و تجربهٔ ظاهری، که بصیرت باطنی و طهارت قلب است.
  • مولانا در این بیت به حسادت‌ورزان و مدعیان دانش، که مقام حسام‌الدین چلبی را نمی‌پذیرفتند، پاسخ می‌دهد.
  • آنچه باطن‌بین می‌بیند، ظاهربین حتی در خلوت خود نیز قادر به درک آن نیست.
  • این بیت تاکید مولانا بر جوهر درونی انسان و بی‌اعتباری ظواهر است.

Sources: d6-s45 · 09:06:00 d6-s45 · 11:12:00

به زبانِ تو — Kendi dilin · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.