M1:195 — در خیالش مُلک و عِزّ و مهتری / گفت عزرائیل رو، آری بری

Este verso presenta una imagen conmovedora y a la vez profundamente irónica del autoengaño del orfebre. Atraído por la codicia de riquezas y estatus, el orfebre abandona su hogar, familia y tierra, creyendo que viaja hacia el dominio, el honor y la maestría (mulk, ʿizz y mehterī). En realidad, camina por su propia voluntad hacia un suʾ al-qaḍā (un destino aciago). Rumi asemeja este viaje a un «beso de la muerte», una invitación aparentemente acogedora que oculta una verdad aterradora. Las recompensas y túnicas que recibe son, de hecho, su khūn-bahā (el precio de su sangre), no un regalo de agradecimiento.

En medio de esto, las palabras de Azrael, el ángel de la muerte, encierran un amargo sarcasmo. Le dice al orfebre: «Sí, ve, ¡lo obtendrás!». Este «lo obtendrás» no es un respaldo a las falsas promesas del rey, sino más bien una afirmación irónica de las fantasías delirantes del orfebre. El mismo dominio y honor que alberga en su mente no son más que un espejismo; su fin último es la muerte. Este es uno de esos casos en los que Rumi se esfuerza por resaltar el marcado contraste entre la realidad y la ilusión. El orfebre persigue el espejismo del poder y la riqueza, mientras la mano del destino lo arrastra hacia la aniquilación.

Este verso también se conecta con la profunda observación de Rumi de que kār az kār khīzad dar jahān (en el mundo, un suceso da lugar a otro). A veces, un acontecimiento aparentemente agradable o un pequeño deseo codicioso puede ser el comienzo de una cadena de eventos que lleva a un individuo a un destino no deseado. Aquí, la codicia del orfebre lo atrae a un viaje cuyo final es la muerte, no un estatus elevado. Esta es una profunda lección sobre la negligencia hacia la verdad y el quedar atrapado en la trampa de las apariencias superficiales.

Dieser Vers zeichnet ein ergreifendes und zugleich zutiefst ironisches Bild der Selbsttäuschung des Goldschmieds. Verführt von der Gier nach Reichtum und Ansehen, verlässt der Goldschmied Heimat, Familie und Land in dem Glauben, er reise zu Herrschaft, Ehre und Macht (mulk-o ʿizz-o mehterī). In Wirklichkeit schreitet er aus eigenem Antrieb einem unheilvollen Schicksal (suʾ al-qaḍā) entgegen. Rumi vergleicht diese Reise mit einem „Todeskuss“ – einer äußerlich einladenden Geste, die eine schreckliche Wahrheit verbirgt. Die Belohnungen und Gewänder, die er erhält, sind in Wahrheit sein Blutgeld (khūn-bahā), kein Geschenk der Wertschätzung.

Inmitten dessen tragen die Worte Azraels, des Todesengels, einen bitteren Sarkasmus in sich. Er sagt zum Goldschmied: „Ja, geh nur, du wirst es erlangen!“ Dieses „du wirst es erlangen“ ist keine Bestätigung der falschen Versprechungen des Königs, sondern eine ironische Bejahung der wahnhaften Fantasien des Goldschmieds. Die Herrschaft und Ehre, die er sich ausmalt, sind nichts als eine Fata Morgana; sein letztendliches Ende ist der Tod. Dies ist einer jener Momente, in denen Rumi den krassen Gegensatz zwischen Realität und Illusion hervorhebt. Der Goldschmied jagt dem Trugbild von Macht und Reichtum nach, während die Hand des Schicksals ihn in die Vernichtung zieht.

Dieser Vers knüpft auch an Rumis tiefe Einsicht an, dass „eine Tat aus der anderen in der Welt entsteht“ (kār az kār khīzad dar jahān). Manchmal kann ein scheinbar erfreuliches Ereignis oder ein kleines Begehren der Anfang einer Kette von Geschehnissen sein, die einen Menschen an ein ungewolltes Ziel führen. Hier verleitet die Gier des Goldschmieds ihn zu einer Reise, deren Ende nicht der Aufstieg, sondern der Tod ist. Dies ist eine tiefgründige Lehre über die Unachtsamkeit gegenüber der Wahrheit und das Gefangensein im Schein der Äußerlichkeiten.

این بیت تصویری دردناک و در عین حال کنایه‌آمیز از فریب‌خوردگی زرگر را به نمایش می‌گذارد. زرگری که به طمع مال و مقام، شهر و خانواده‌اش را رها کرده و می‌پندارد که به سوی فرمانروایی، عزت و بزرگی می‌رود، در حقیقت با پای خود به سوی «سوءالقضا» یا سرنوشتی شوم قدم برمی‌دارد. مولانا این سفر را به «بوسهٔ مرگ» تشبیه می‌کند؛ دعوتی فریبنده که باطنی هولناک دارد. پاداش و خلعت‌هایی که زرگر دریافت کرده، در واقع «خون‌بهای» اوست، نه هدیه‌ای برای قدردانی.

در این میان، سخن عزرائیل، فرشتهٔ مرگ، طعنه‌ای تلخ در خود دارد. او به زرگر می‌گوید: «آری، برو، این‌ها را به دست خواهی آورد.» این تأیید، نه به معنای تحقق وعده‌های پادشاه، بلکه تأییدی تمسخرآمیز بر خیال واهی زرگر است. یعنی آن پادشاهی و عزتی که او در ذهن می‌پروراند، سرابی بیش نیست و سرانجامش مرگ است. این یکی از مواردی است که مولانا می‌کوشد تفاوت عمیق میان واقعیت و توهم را آشکار سازد. زرگر در پی سراب قدرت و ثروت است، در حالی که دست تقدیر او را به سوی نابودی می‌کشاند.

این بیت همچنین با نگاه عمیق‌تر مولانا به این اصل که «کار از کار خیزد در جهان» پیوند دارد. گاهی یک اتفاق به ظاهر خوشایند یا یک طمع کوچک، سرآغاز زنجیره‌ای از رویدادهاست که فرد را به مقصدی ناخواسته می‌رساند. در اینجا، طمع زرگر او را به سفری می‌کشاند که پایانش مرگ است، نه رسیدن به مقام. این آموزه‌ای عمیق دربارهٔ غفلت از حقیقت و گرفتار شدن در دام ظواهر فریبندهٔ دنیاست.