پڑھیے› دفتر ۱› ہاتف کا خواب میں عمر رضی اللہ عنہ سے کہنا کہ بیت المال سے اتنا سونا اس شخص کو دو جو قبرستان میں سو رہا ہے› بیت ۲۱۱۴
M1:2114 — آن ندایی کاصل هر بانگ و نواست / خود ندا آنست و این باقی صَداست
M1:2114
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت میان «ندا» (ندای الهی) و «صدا» (پژواک آن) تمایز قائل میشود. ندای حقیقی، ندای بیواسطهٔ خداوند است که اصل و منشأ تمام اصوات عالم است و بقیهٔ صداها تنها بازتابی از آن حقیقت اصلی هستند.
در این داستان، عمر (خلیفهٔ دوم) به خوابی اسرارآمیز فرو میرود و ندایی از جانب حق میشنود. مولانا از این فرصت استفاده میکند تا ماهیت این «ندا» را شرح دهد. این ندا، یک صدای معمولی نیست، بلکه ندای آفرینش و وحی است؛ همان صدایی که در ازل با پرسش «اَلَستُ بِرَبِّکُم؟» (آیا من پروردگار شما نیستم؟) جهان را به هستی فراخواند.
این بیت، هستیشناسی صدا را در عرفان مولوی بیان میکند. «ندا»ی الهی، اصل و حقیقت است؛ زنده، آفریننده و مستقیم از مبدأ صادر میشود. در مقابل، تمام صداهای دیگر در این جهان، از جمله سخن انسانها، موسیقی و اصوات طبیعت، صرفاً «صَدا» یا پژواک و بازتابی از آن ندای اصلی هستند. همانطور که تصویر در آینه، اصل نیست و تنها بازتابی از یک وجود حقیقی است، اصوات این جهان نیز بازتابی از کلام الهیاند.
این تمایز، شنونده را به فراتر رفتن از ظواهر و شنیدن اصل حقیقت در پس پردهٔ صداهای روزمره دعوت میکند. همانطور که ابیات بعدی نشان میدهند، این ندای اصلی، زبانی جهانی دارد که حتی جمادات نیز آن را درک میکنند، زیرا زبان وجود و هستی است.
- نوا
- آواز، نغمه، سرود
- صَدا
- پژواک، بازگشت صدا
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.