پڑھیے› دفتر ۱› حنّانہ ستون کا رونا جب پیغمبر صلی اللہ علیہ وسلم کے لیے منبر بنایا گیا کیونکہ جماعت زیادہ ہو گئی تھی اور لوگوں نے کہا "ہم وعظ کے وقت آپ کا مبارک چہرہ نہیں دیکھ پاتے" اور رسول و صحابہ کا اس آواز کو سننا اور مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وسلم کا ستون سے صریح سوال و جواب› بیت ۲۱۳۴
M1:2134 — شبههای انگیزد آن شیطان دون / درفتند این جمله کوران سرنگون
M1:2134
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
وقتی ایمان بر پایهی تقلید کورکورانه و استدلال عقلیِ صِرف باشد، با کوچکترین وسوسه و شکی که شیطان ایجاد میکند، این ایمان سست از هم فرومیپاشد و صاحبش سقوط میکند.
مولانا در ادامهی داستان «ستون حنّانه» (ستونی که از فراق پیامبر ناله سر داد)، به تفاوت میان دو نوع ایمان میپردازد: ایمان مبتنی بر شهود و تجربهی مستقیم عرفانی، و ایمان مبتنی بر تقلید و استدلالهای عقلی.
کسانی که ایمانشان صرفاً بر پایهی شنیدهها (تقلید) و براهین منطقی (استدلال) است، از نظر مولانا «کور» هستند، زیرا حقیقت را با چشم دل ندیدهاند. این گروه، هرچند ظاهراً مؤمن به نظر میرسند، اما پایهی ایمانشان بسیار لرزان و شکننده است. مولانا این پایه را در بیت بعدی به «پای چوبین» تشبیه میکند.
این بیت مشخصاً میگوید که «شیطان دون» (شیطان پست و فرومایه که نمایندهی نیروی شک و وسوسه است) کافی است یک شبههی کوچک در ذهن این افراد بیندازد تا کل بنای ایمانشان فرو بریزد و «سرنگون» شوند. این سقوط، سقوطی معنوی است؛ از دست دادن یقینی که از ابتدا هم واقعی و درونی نبوده است. در مقابل، عارفان و صاحبان بصیرت (که در ابیات بعدی «قطب زمان» و «دیدهور» نامیده میشوند) به دلیل ثبات و یقین قلبیشان، از این وسوسهها در اماناند.
- شبهه
- شک، تردید، گمان
- انگیزد
- برانگیزد، ایجاد کند، به وجود آورد
- دون
- پست، فرومایه
- درفتند
- میافتند، سقوط میکنند
- جمله
- همگی، تماماً
- سرنگون
- واژگون، با سر به زمین افتاده
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.