M1:252 — گربه‌ای برجست ناگه بر دکان / بهر موشی طوطیک از بیم جان

Syair ini adalah titik balik dalam cerita. Rumi menggambarkan sebuah adegan yang tiba-tiba dan penuh gejolak, yang mengganggu ketenangan kedai sang penjual bahan makanan. Lompatan kucing yang mendadak—sebuah tindakan naluriah dalam mengejar mangsa—menjadi pemicu dari serangkaian peristiwa yang tidak terduga.

Ketakutan si burung bayan (bīm-e jān, 'ketakutan akan nyawa') adalah reaksi yang wajar, tetapi reaksi inilah yang akan menyebabkan bencana kecil berikutnya: tumpahnya minyak mawar yang berharga. Dalam kerangka naratif Rumi, peristiwa ini bukanlah sekadar kecelakaan. Ia menjadi dasar untuk pelajaran yang lebih mendalam tentang penilaian yang tergesa-gesa, kemarahan, dan kesalahpahaman antara si empunya kedai dan burung bayan kesayangannya.

این بیت، نقطه عطف داستان و عامل ایجاد حادثه‌ی اصلی است. تا این لحظه، همه چیز آرام است: بقال به خانه رفته و طوطی نگهبان دکان است. مولانا با یک تصویر بسیار ساده و روزمره، صحنه را به هم می‌ریزد. ورود ناگهانی گربه، نماد یک اتفاق پیش‌بینی‌نشده و غریزی است که زنجیره‌ای از پیامدها را به دنبال دارد.

واکنش طوطی کاملاً طبیعی و از روی «بیم جان» است. او از روی بدخواهی یا بازیگوشی عمل نمی‌کند، بلکه صرفاً از ترس جانش می‌گریزد. این نکته برای فهم ادامه‌ی داستان کلیدی است؛ چرا که صاحب دکان بعداً بدون در نظر گرفتن این موضوع، طوطی را تنبیه می‌کند. مولانا در اینجا به ما نشان می‌دهد که چگونه یک قضاوت عجولانه و سطحی می‌تواند یک واکنش طبیعی و بی‌گناه را به یک «جرم» تبدیل کند.

استفاده از کلمه‌ی «طوطیک» (با کاف تصغیر) حس دلسوزی و کوچکی پرنده را در مقابل خطر ناگهانی منتقل می‌کند. این بیت مقدمه‌ای است برای نشان دادن اینکه چگونه اعمال ما، هرچند از نظر خودمان موجه، در ترازوی قضاوت دیگران به شکلی کاملاً متفاوت سنجیده می‌شود.

Bu beyit, hikâyenin dönüm noktasını, yani felakete yol açan olayı anlatır. Dükkân sahibi evine gitmiş, akıllı ve konuşkan papağanı dükkâna bekçi olarak bırakmıştır. Her şey sakinken, bir farenin peşindeki kedinin aniden dükkâna dalmasıyla düzen bozulur. Kedinin bu ani ve yırtıcı hamlesi, papağanı ölüm korkusuyla doldurur.

Mevlana, papağanın tepkisini tanımlamak için "can korkusu" (bîm-i cân) ifadesini kullanır. Bu, papağanın eyleminin düşünülmüş bir hareket değil, tamamen hayatta kalma içgüdüsüyle yapılmış, kontrolsüz bir kaçış olduğunu vurgular. Bir sonraki beyitte göreceğimiz gibi, bu panik anı, papağanın gül yağı şişelerini devirip kırmasına ve efendisinin gazabını üzerine çekmesine neden olacaktır. Dolayısıyla bu beyit, bir anlık kaosun nasıl bir dizi talihsiz olayı tetiklediğini gösteren kritik bir başlangıç noktasıdır.