پڑھیے› دفتر ۱› اس شخص کے درمیان فرق جو اللہ کے لیے فقیر ہے اور اللہ کا پیاسا ہے، اور اس شخص کے درمیان جو اللہ سے فقیر ہے اور غیر کا پیاسا ہے› بیت ۲۷۶۴
M1:2764 — گر توهم میکند او عشق ذات / ذات نبود وهم اسما و صفات
M1:2764
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
عشق حقیقی به ذات خداوند با تصورات و خیالپردازیهای ذهنی ما تفاوت دارد؛ آنچه ما «عشق به ذات» میپنداریم، اغلب تنها درکی محدود از نامها و صفات اوست، نه خودِ حقیقت محض.
این بیت در ادامهٔ توصیف درویش دروغین و دنیاطلب بیان میشود. مولانا توضیح میدهد که چنین فردی حتی اگر ادعا کند یا گمان ببرد که عاشق ذات خداوند است، در واقع در اشتباهی بزرگ به سر میبرد. عشق حقیقی به ذات الهی، تجربهای ورای تصور و ذهن است. ذات خداوند، نامحدود و غیرقابل توصیف است و در قالبهای ذهنی و خیالی انسان نمیگنجد.
آنچه این درویش دروغین «عشق» مینامد، در حقیقت چیزی جز یک «توهم» (وهم) نیست. این توهم از کجا میآید؟ از تصورات ذهنی او دربارهٔ «اسما و صفات» خداوند. برای مثال، او ممکن است خدا را به عنوان «رزاق» (روزیدهنده) یا «کریم» (بخشنده) در ذهن خود تصور کند و عاشق این تصویر شود، چون از آن نفعی میبرد. اما این عشق به یک مفهوم ذهنی است، نه عشق به خودِ حقیقت بینهایت و توصیفناپذیر الهی. مولانا در بیتهای بعدی توضیح میدهد که این «وهم» مخلوق ذهن انسان است، در حالی که ذات حق، آفریدهنشده و ازلی است (لم یولدست). بنابراین، عشق به یک مخلوق ذهنی نمیتواند همان عشق به خالق باشد.
- توهم
- پندار، خیال، تصور نادرست
- ذات
- حقیقت و جوهر اصلی وجود خداوند، ورای نامها و صفات
- وهم
- خیال، گمان، پندار باطل
- اسما و صفات
- نامها و ویژگیهایی که به خداوند نسبت داده میشود (مانند بخشنده، دانا، توانا)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.