پڑھیے› دفتر ۱› اس بیان میں کہ اپنی حالت اور اپنی مستی کو جاہلوں سے چھپانا چاہیے› بیت ۳۴۶۱
M1:3461 — تا که بر رهوار علم آیی سوار / بعد از آن افتد ترا از دوش بار
M1:3461
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
وقتی به علم حقیقی و شهودی دست یافتی، دیگر مجبور نیستی بار سنگین دانش‌های ظاهری و اکتسابی را به دوش بکشی؛ آن علم خودش تو را حمل خواهد کرد.
مولانا در این بخش، دو نوع علم را از هم جدا می‌کند: علم «اهل تن» و علم «اهل دل».
علم اهل تن، دانشی است که از راه مطالعه، بحث و حواس ظاهری به دست می‌آید. این علم مانند باری سنگین (حِمل) بر دوش انسان است و او را خسته و مغرور می‌کند. مولانا آن را به رنگ موقتی آرایشگر (ماشطه) تشبیه می‌کند که پایدار نیست. این همان دانشی است که در قرآن به «حمارى يحمل أسفاراً» (الاغی که کتاب حمل می‌کند) تشبیه شده است؛ یعنی فرد حامل آن است اما از حقیقتش بی‌بهره است.
اما علم اهل دل، دانشی است که مستقیماً از مبدأ هستی و «هو» دریافت می‌شود. این علم اکتسابی نیست، بلکه شهودی و حضوری است. چنین علمی مانند یک مرکب راهوار و تیزرو (رهوار) است که صاحبش را به راحتی به مقصد می‌رساند و او را از دوش کشیدن بار دانش‌های ظاهری خلاص می‌کند. این بیت در واقع یک وعده است: اگر سختی حمل کردن بار علم ظاهری را برای رسیدن به حقیقت تحمل کنی، در نهایت به مرحله‌ای می‌رسی که خودِ آن علمِ حقیقی تو را حمل می‌کند و بار از دوشت برداشته می‌شود.
- رهوار
- اسب یا مرکبی که نرم و روان حرکت می‌کند، تیزرو
- ترا
- برای تو، از تو (شکل قدیمی)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.