پڑھیے› دفتر ۱› نصاریٰ کے ماہرین کا وزیر کے مکر کو سمجھنا› بیت ۴۵۵
M1:455 — آتش ار چه سرخرویست از شرر / تو ز فعل او سیهکاری نگر
M1:455
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت هشدار میدهد که فریب ظاهر فریبندهی چیزی را نخوریم و به جای آن، به نتیجه و اثر واقعی آن توجه کنیم.
مولانا در این بخش از داستان وزیر مکار، بر تفاوت میان «ظاهر» و «باطن» یا «گفتار» و «کردار» تأکید میکند. وزیر با سخنان شیرین و ظاهری پارسا، مسیحیان را فریب میدهد، اما نیت واقعی او نابودی دین آنهاست. این بیت، این دورویی را با یک مثال روشن توضیح میدهد.
آتش از دور، با شعلههای سرخ و درخشانش، زیبا و پرانرژی به نظر میرسد («سرخروی»). اما وقتی به اثر و کارکرد آن («فعل») نگاه کنیم، نتیجهای جز سیاهی و خاکستر باقی نمیگذارد («سیهکاری»). بنابراین، برای قضاوت درست نباید به ظاهر جذاب آتش دل بست، بلکه باید به پیامد ویرانگر آن توجه کرد.
این تمثیل، قاعدهای کلی را بیان میکند: ارزش واقعی هر چیز یا هر شخص، نه در ظاهر و ادعایش، بلکه در اثری است که بر جای میگذارد. همانطور که نقرهی سفید و براق دست را سیاه میکند (بیت قبل) و برق نورانی چشم را میدزدد (بیت بعد)، سخنان زیبای وزیر نیز در عمل روح را سست و دین را تباه میسازد.
- سرخروی
- در اینجا به معنای درخشان، موفق و آبرومند؛ کنایه از ظاهر فریبنده و موجه.
- شرر
- جرقه، اخگر، شعلههای کوچک آتش.
- فعل
- کار، کردار، عمل، اثر.
- سیهکاری
- کار سیاه، عمل زشت و تباهکننده. در اینجا به معنای اثر ویرانگر و سیاه کردن است.
- نگر
- نگاه کن، ببین، توجه کن (فعل امر).
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.