پڑھیے› دفتر ۲› حق تعالیٰ کا حضرت موسیٰ علیہ السلام کو اس چرواہے کی خاطر عتاب کرنا› بیت ۱۷۶۸
M2:1768 — در درونِ کعبه رسمِ قبله نیست / چه غم اَر غَوّاص را پاچیله نیست؟
M2:1768
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
وقتی کسی به اصل و حقیقت چیزی رسیده باشد، دیگر نیازی به رعایت آداب و رسوم ظاهری که برای رسیدن به آن حقیقت وضع شدهاند، ندارد.
این بیت در ادامهٔ عتاب خداوند به موسی است که چرا چوپان عاشق را به خاطر بیان ساده و بیادبانهاش سرزنش کرده است. مولانا دو مثال زیبا برای روشن کردن این نکته میآورد:
-
کعبه و قبله: قبله، جهتی است که مسلمانان برای نماز به سوی آن میایستند تا به کعبه توجه کنند. اما کسی که به درون خود کعبه راه یافته، دیگر جهتگیری برایش بیمعناست؛ او در مقصد است و از هر سو به خدا توجه دارد. چوپان عاشق نیز به وصال و شهود قلبی رسیده و دیگر در بند آداب و الفاظ ظاهری نیست.
-
غواص و پاچیله: «پاچیله» وسیلهای کمکی برای نوآموزان شنا بوده است. غواصی که در اعماق دریا غوطهور است، نه تنها به این ابزار نیازی ندارد، بلکه برایش دستوپاگیر هم هست. عاشقی که در دریای عشق الهی غرق شده، به قواعد و آداب ظاهری که برای مبتدیان راه است، احتیاجی ندارد. عشق او، خود بالاترین ادب و نیایش است.
پیام اصلی این است که شریعت و آداب ظاهری (مانند قبله و پاچیله) برای هدایت سالکان به سوی حقیقت است، اما برای کسانی که به «وصل» رسیدهاند و قلبشان غرق در عشق خداست (اهل باطن)، این قواعد رنگ میبازند. خطای ظاهری چنین عاشقی، از صواب و عبادت ظاهری صد عابد برتر است.
- رسمِ قبله
- آیین و قاعدهٔ رو به قبله ایستادن
- اَر
- اگر (شکل کوتاه شده و شاعرانه)
- غَوّاص
- غواص، کسی که در آب بسیار فرو میرود، شناگر ماهر
- پاچیله
- وسیلهای کمکی و ابتدایی برای آموزش شنا، چیزی شبیه به بازوبند یا تخته شنای امروزی که به پا میبستند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.