پڑھیے› دفتر ۳› اس بات کا بیان کہ 'اللہ' کہنا حق کے 'لبیک' کہنے کا عین ہے› بیت ۱۸۹
M3:189 — آن یکی الله میگفتی شبی / تا که شیرین میشد از ذکرش لبی
M3:189
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت، داستان مردی را آغاز میکند که با شور و علاقهای عمیق، تمام شب را به ذکر و یاد خدا مشغول بود و از این کار لذتی معنوی میبرد.
این بیت، سرآغاز یکی از داستانهای مشهور مثنوی است که به رابطهی نیازمندانهی بنده و پاسخ عاشقانهی خداوند میپردازد. مولانا صحنه را با تصویری ساده اما عمیق ترسیم میکند: مردی در خلوت شب، نه برای انجام تکلیفی شرعی، بلکه از سر شوق، نام «الله» را بر زبان جاری میکند. تکرار این نام چنان برایش دلنشین است که کام او را شیرین میکند. این «شیرینی» صرفاً یک استعارهی ادبی نیست، بلکه اشاره به یک تجربهی معنوی واقعی دارد؛ حالتی از وجد و لذت روحانی که عارفان در هنگام ذکر (یاد خدا) تجربه میکنند.
نکتهی کلیدی در این بیت، تمرکز بر خودِ عمل «ذکر» است. مرد هنوز پاسخی از خدا نشنیده، اما خودِ این خواندن و یاد کردن برایش سرچشمهی حلاوت و شادی است. این مقدمه، زمینه را برای پرسش بعدی شیطان آماده میکند: اگر این کار اینقدر شیرین است، چرا پاسخی از معشوق نمیآید؟ مولانا با این نقطه شروع، میخواهد به این پرسش بنیادین پاسخ دهد که «لبیک» یا پاسخ خداوند، نه در کلامی از بیرون، بلکه در همان توفیق و اشتیاقی نهفته است که بنده برای صدا زدن او پیدا میکند.
- ذکر
- یاد کردن، به ویژه تکرار نام یا صفات خداوند
- لبی
- در اینجا به معنی دهان، کام
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.