پڑھیے› دفتر ۳› اس بات کا بیان کہ 'اللہ' کہنا حق کے 'لبیک' کہنے کا عین ہے› بیت ۱۹۰
M3:190 — گفت شیطان: آخر ای بسیارگو / این همه الله را لبیک کو؟
M3:190
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
شیطان با ایجاد وسوسه در دل عابد، به او میگوید که اینهمه خدا را صدا میزنی، پس چرا پاسخی از جانب او نمیشنوی؟
این بیت نقطهٔ آغاز یک وسوسهٔ شیطانی در داستان مردی است که با شور و حرارت مشغول ذکر گفتن بود. مولانا تجسم تردید و ناامیدی را در قالب سخن شیطان به تصویر میکشد. شیطان به ظاهر منطقی و دلسوزانه، اما در باطن برای تخریب ایمان، به فرد عابد نزدیک میشود.
نکتهٔ کلیدی در کلام شیطان، تمرکز بر «پاسخ بیرونی» است. او این ایده را در ذهن عابد میکارد که هر دعایی باید یک جواب شنیداری و فوری از جانب خداوند داشته باشد؛ چیزی شبیه به «لبیک» یا «بله بندهی من» که از آسمان بیاید. این انتظار، یک دام رایج در مسیر معنوی است. شیطان از این نیاز انسان به تأیید فوری سوءاستفاده میکند تا او را دلسرد کرده و از ادامهٔ راه بازدارد.
در واقع، این بیت مقدمهای است برای پاسخ عمیق عرفانی که در ابیات بعدی توسط خضر نبی بیان میشود: خودِ توفیقِ دعا کردن و احساس نیاز و سوز درونی، عین لبیک و پاسخ خداوند است. اما در این لحظه از داستان، مولانا فقط بذرهای شک و یأس را که توسط شیطان کاشته میشود، به ما نشان میدهد.
- بسیارگو
- کسی که زیاد حرف میزند، پرحرف.
- لبیک
- پاسخی به معنای «بله، در خدمتم، گوش میکنم». پاسخی که بنده انتظار دارد از خدا بشنود.
- کو
- کجاست؟ (شکل کوتاه و شاعرانه)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.