پڑھیے› دفتر ۳› اس بات کا بیان کہ 'اللہ' کہنا حق کے 'لبیک' کہنے کا عین ہے› بیت ۲۰۷
M3:207 — نالهٔ سگ در رهش بی جذبه نیست / زانک هر راغب اسیر رهزنیست
M3:207
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
حتی نالهی موجودی پست مانند سگ اگر در راه خدا باشد، ناشی از کشش و جذبهی الهی است، زیرا هر سالکِ مشتاقی در معرض خطرات و موانع راه قرار دارد و نیازمند یاری است.
مولانا در این بیت بر این نکته تأکید میکند که هیچ تلاشی در راه حق، هرچند ناچیز و از سوی موجودی ظاهراً پست، بدون عنایت و کشش الهی نیست. او با استفاده از تمثیل «سگ»، که در فرهنگ عامه نماد پستی است، منظورش را به نهایت میرساند: وقتی حتی نالهی یک سگ در راه معشوق از جذبهی او سرچشمه میگیرد، پس ناله و دعای انسانی که دردمندانه خدا را میخواند، قطعاً نشانهی لبیک و توجه خداوند است.
مصرع دوم به مانعی اشاره میکند که این جذبه را ضروری میسازد: «هر راغب اسیر رهزنیست». «راغب» همان سالک و جویندهی مشتاق است و «رهزن» میتواند نفس اماره، وسوسههای شیطانی، یا تعلقات دنیوی باشد که راه را بر سالک میبندند. بنابراین، ناله و فریادخواهی سالک، واکنشی طبیعی به گرفتاری در این کمینگاههاست و همین نیاز و طلب، خود کشش و عنایت الهی را به همراه دارد. این بیت به زیبایی نشان میدهد که طلب از سوی بنده و جذب از سوی حق، دو روی یک سکهاند.
- جذبه
- کشش، جاذبه، کشش درونی از سوی حق
- زانک
- زیرا که، برای اینکه
- راغب
- مایل، مشتاق، طلبکننده
- رهزن
- راهزن، دزد سر راه، استعاره از موانع راه سلوک مانند نفس و شیطان
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.