پڑھیے› دفتر ۳› مومن کے بھاگنے اور بلا میں بے صبری کی مثال مٹر اور دیگر اشیاء کے دیگ میں ابلنے اور باہر نکلنے کی بے چینی سے دینا› بیت ۴۱۷۲
M3:4172 — تا به جای نعمتت منعم رسد / جمله نعمتها برد بر تو حسد
M3:4172
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
هدف از تحمل این رنجها و از دست دادن نعمتهای پیشین این است که به جای خودِ نعمت، به سرچشمه و بخشایندهی آن، یعنی خداوند، برسی و به مقامی دست یابی که دیگر نعمتها بر آن رشک برند.
این بیت در ادامهی تمثیل نخودی که در دیگ میجوشد، هدف نهایی تحمل سختیها و ابتلائات را بیان میکند. مولانا توضیح میدهد که رنج و سختی، ابزاری برای یک معاملهی بزرگ معنوی است: سالک از «نعمت» (آسایش و خوشیهای دنیوی و وجود مادی خود) میگذرد تا به «مُنعم» (بخشایندهی نعمت، یعنی خداوند) برسد.
این گذار، یک دگرگونی بنیادین در سطح وجودی است. انسان از وابستگی به مخلوقات و مواهب ظاهری رها شده و به سرچشمهی هستی متصل میشود. این اتصال، مقامی چنان والا و ارزشمند است که تمام نعمتهای دیگر در برابر آن بیرنگ و ناچیز جلوه میکنند و به حال کسی که به چنین جایگاهی رسیده «حسد» میبرند. در منطق عرفانی، حسادت در اینجا به معنای غبطه خوردن و آرزوی داشتن آن مقام است.
بنابراین، جوشیدن در دیگ بلا، نه برای نابودی، بلکه برای رسیدن به عالیترین مرتبهی ممکن است: فنای در صفات و رسیدن به ذات حق، که در آن، خودِ فرد تبدیل به یک نعمت بیبدیل میشود.
- منعم
- نعمتدهنده، بخشاینده، از نامهای خداوند
- حسد برد
- حسادت میکند، رشک میبرد، غبطه میخورد
- جمله
- همه، تمام
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.